Ajit Doval: మక్కాలో సౌదీ అరేబియా, తుర్కియే, పాకిస్తాన్ మధ్య ఆగస్టు 7, 2026న ‘మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్’ జరిగింది. ఇది ప్రాంతీయ భద్రతా వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన మార్పుగా చూడబడుతోంది. ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే అది మూడు దేశాలపైనే దాడిగా పరిగణించబడుతుందని ఒప్పందం స్పష్టం చేస్తోంది. సామూహిక నిరోధక శక్తిని పెంచడం, రక్షణ రంగ సహకారాన్ని విస్తరించడం లక్ష్యాలు. ఇది 2025 సెప్టెంబర్లో సౌదీ–పాక్ ద్వైపాక్షిక రక్షణ ఒప్పందం ఆధారంగా జరిగింది.
ఒప్పందం నేపథ్యం..
పశ్చిమాసియాలో అమెరికా–ఇరాన్ ఉద్రిక్తతలు, హూతీ దాడులు, శక్తి సరఫరా మార్గాలపై ప్రమాదాలు పెరిగాయి. గల్ఫ్ దేశాల్లో అమెరికా రక్షణ హామీలపై అనుమానాలు ఏర్పడిన నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా తన సొంత భద్రతా వలయాన్ని బలోపేతం చేసుకోవాలని చూస్తోంది. తుర్కియే నాటో సభ్యదేశం కావడంతోపాటు బలమైన రక్షణ పరిశ్రమను కలిగి ఉంది. పాకిస్తాన్ సైనిక బలం, అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య శాంతి కుదిర్చి అనుభవం, అణు సామర్థ్యం కలిగిన దేశంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ మూడింటి కలయిక సౌదీకి వ్యూహాత్మక లాభం కలిగిస్తుంది. ఒప్పందం రక్షణాత్మకం మాత్రమేనని, ఏ దేశాన్నీ లక్ష్యంగా చేసుకోలేదని, ఇతర దేశాలు చేరవచ్చని అధికారులు చెబుతున్నారు.
భారత్కు ముందస్తు సమాచారం..
అయితే ఈ ఒప్పందంతో భారత్ షాక్కు గురికాలేదు. 2026లో జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్ దోవల్ సౌదీ అరేబియాను ఫిబ్రవరి, ఏప్రిల్, జూలై. మూడుసార్లు సందర్శించారు. జూలైలో రియాద్లో సౌదీ ఎన్ఎస్ఏ, విదేశాంగ మంత్రి, ఇంధన మంత్రితో చర్చలు జరిపారు. ప్రాంతీయ పరిస్థితి, ఇంధన భద్రత, సముద్ర మార్గాల రక్షణ, ద్వైపాక్షిక సహకారం అంశాలపై చర్చలు జరిగాయి.విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ కూడా గల్ఫ్ దేశాల్లో పర్యటించి పరిస్థితిని అంచనా వేశారు. సౌదీ–భారత్ సంబంధాలు వ్యూహాత్మక స్థాయిలో ఉన్నందున, ఇలాంటి పెద్ద నిర్ణయాల గురించి ముందుగానే సమాచారం చేరుతుందని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. గత సౌదీ–పాక్ ఒప్పందం సమయంలోనూ భారత్ తమకు ముందే తెలుసు అని స్పష్టం చేసింది. ఇప్పుడు కూడా అలాంటి ధోరణే కనిపిస్తోంది. భారత్ షాక్కు గురికాకుండా, ప్రశాంతంగా పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తోంది.
పాకిస్తాన్ బలం పెరుగుతుందా?
పాకిస్తాన్ అభిమానులు ఈ ఒప్పందంతో దేశం దౌత్యపరంగా, సైనికంగా బలపడిందని చెబుతున్నారు. కానీ వాస్తవం భిన్నంగా ఉంది. సౌదీకి పాక్ సైనిక సహకారం, శిక్షణ అవసరం. పాకిస్తాన్కు సౌదీ ఆర్థిక మద్దతు, పెట్టుబడులు లభించవచ్చు. అయితే పాక్ ప్రాథమిక వ్యూహాత్మక సవాలు భారత్తోనే ఉంది. ఈ ఒప్పందం ఆ సవాలును తగ్గించదు. తుర్కియే–పాక్ సంబంధాలు బలంగా ఉన్నా, భారత్తో తుర్కియేకు వాణిజ్య, ఇతర లింకులు ఉన్నాయి. ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో తుర్కియేకు భారత్ సామర్థ్యం గురించి అవగాహన ఏర్పడింది. పాకిస్తాన్ గతంలో కొన్ని దౌత్య ప్రయత్నాలు చేసినా, ఆచరణలో పెద్ద ఫలితాలు రాలేదు. ఈ ఒప్పందం కూడా దాని అంతర్గత ఆర్థిక, రాజకీయ సవాళ్లను పరిష్కరించదు.
భారత్పై ప్రభావం ఎంత?
భారత్కు ప్రత్యక్ష సైనిక ప్రమాదం కనిపించడం లేదు. సౌదీ అరేబియా భారత్కు ముఖ్యమైన ఇంధన భాగస్వామి, వ్యూహాత్మక మిత్రురాలు. భారత్–సౌదీ సంబంధాలు గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా లోతుగా పెరిగాయి. గల్ఫ్లో భారతీయ ప్రవాసులు, వాణిజ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. భారత్ ప్రాంతీయ పరిణామాలను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ, తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటోంది. ఈ కూటమి ఇరాన్ లేదా ఇజ్రాయెల్ వంటి శక్తులపై దృష్టి పెట్టినట్లు కనిపిస్తోంది. పాకిస్తాన్ను భారత్పై ఒత్తిడికి ఉపయోగించుకునే అవకాశం పరిమితం. భారత్ తన సైనిక సామర్థ్యం, దౌత్య నెట్వర్క్, ఆర్థిక బలంతో ఇలాంటి కూటములను ఎదుర్కోగలదు. గత అనుభవాలు దీన్ని నిరూపించాయి.
మక్కా ఒప్పందం పశ్చిమాసియా భద్రతా చిత్రంలో కొత్త అంశం. సౌదీకి లాభదాయకం, తుర్కియేకు ప్రాంతీయ ప్రభావం పెరుగుతుంది, పాకిస్తాన్కు గౌరవం పెరిగినట్లు కనిపించవచ్చు. కానీ భారత్కు ఇది పెద్ద ఎదురుదెబ్బ కాదు. ముందస్తు సమాచారం, చురుకైన దౌత్యం, సౌదీతో బలమైన సంబంధాలు భారత్ను సిద్ధంగా ఉంచాయి. ప్రాంతీయ అస్థిరతలో భారత్ తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూ, సమతుల్య విధానాన్ని కొనసాగిస్తోంది.
