PoK Protests : పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్ (పీఓకే)లో ప్రజా ఆందోళనలు మరోసారి పాకిస్తాన్ పాలనను ప్రశ్నిస్తున్నాయి. “మీ పాలన మాకొద్దు.. మా పాలన మేం చేసుకుంటాం” అంటూ స్థానికులు నినదించడం కేవలం ఒక ప్రాంతీయ అసంతృప్తిగా చూడలేం. ఇది దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న రాజకీయ, ఆర్థిక, పరిపాలనా అసంతృప్తికి ప్రతిబింబంగా భావించాల్సిన అవసరం ఉంది. ముఖ్యంగా ఆందోళనలపై పాకిస్తాన్ భద్రతా బలగాల చర్యలు, కాల్పుల ఆరోపణలు అంతర్జాతీయంగా చర్చకు రావడం ఇస్లామాబాద్కు మరింత ఇబ్బందికర పరిస్థితిని సృష్టిస్తున్నాయి.
పాకిస్తాన్ ఎప్పటినుంచో కశ్మీర్ అంశాన్ని అంతర్జాతీయ వేదికలపై ప్రస్తావిస్తూ, భారత కశ్మీర్లో మానవ హక్కుల పరిస్థితిపై ఆరోపణలు చేస్తూ వచ్చింది. ఇప్పుడు అదే పాకిస్తాన్లోని పీఓకేలో ప్రజలు తమ పాలనపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తడం ఆ దేశానికి రాజకీయంగా పెద్ద ఇబ్బందే. భారత్పై విమర్శలు చేసే ముందు పీఓకే ప్రజల ఆవేదనకు పాకిస్తాన్ సమాధానం చెప్పాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
అయితే పీఓకేలో జరుగుతున్న ఉద్యమాన్ని నేరుగా “భారత్ అనుకూల ఉద్యమం”గా చిత్రీకరించడం కూడా సరైన రాజకీయ విశ్లేషణ కాదు. అక్కడి ప్రజల ప్రధాన డిమాండ్ పాకిస్తాన్ పాలనపై అసంతృప్తి, స్వయం పాలన, స్థానిక హక్కులు, ఆర్థిక–రాజకీయ స్వేచ్ఛ వంటి అంశాల చుట్టూ ఉంటే.. దాన్ని అదే కోణంలో చూడాలి. ప్రజల ఆందోళనకు భారత మద్దతు ప్రకటించడం, ఆ ఉద్యమాన్ని భారత్ స్వాధీన ప్రయోజనాలకు అనుసంధానం చేయడం రెండు వేర్వేరు విషయాలు.
ఇదే భారత్కు ఉన్న అసలు వ్యూహాత్మక అవకాశం. పీఓకేలో ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను అంతర్జాతీయ వేదికలపై వాస్తవాల ఆధారంగా ప్రస్తావించడం ద్వారా పాకిస్తాన్ ద్వంద్వ వైఖరిని ప్రశ్నించవచ్చు. అయితే అదే సమయంలో భారత్ ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకుంటున్నదనే ప్రచారానికి అవకాశం ఇవ్వకపోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. పీఓకే ప్రజల ఆకాంక్షలకు వారు స్వయంగా ప్రతినిధులుగా నిలబడే అవకాశం ఇవ్వడం భారత్కు మరింత నైతిక, దౌత్యపరమైన బలం ఇస్తుంది.
బలూచిస్తాన్, ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వా ప్రాంతాల్లో పాకిస్తాన్ ఎదుర్కొంటున్న అసంతృప్తికి పీఓకే పరిణామాలు భిన్నమైన స్వభావాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు. ఒకవైపు సైనిక, భద్రతా సమస్యలు ఉంటే.. మరోవైపు ప్రజాస్వామ్య, స్వయం పాలన, ఆర్థిక హక్కుల ప్రశ్నలు ముందుకు వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా నిరాయుధ ప్రజా నిరసనలు విస్తృతమైతే వాటిని అణచివేయడం పాకిస్తాన్కు అంతర్జాతీయంగా మరింత ప్రతికూలతను తెచ్చిపెట్టే అవకాశం ఉంది.
భారత్కు మాత్రం ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన పాఠం ఉంది. పీఓకేలో పరిస్థితులు మారుతున్నాయనే కారణంతో తొందరపడి రాజకీయ ప్రకటనలు చేయడం కంటే, పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తూ దౌత్యపరంగా వ్యవహరించడం అవసరం. భారత్ లక్ష్యం కేవలం పాకిస్తాన్ను ఇబ్బంది పెట్టడం కాకుండా, కశ్మీర్ అంశంపై తన వాదనకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విశ్వసనీయతను పెంచుకోవడం కావాలి.
అంతేకాదు, భారత నియంత్రణలోని జమ్మూ కశ్మీర్లో శాంతి, అభివృద్ధి, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ బలోపేతం కావడం కూడా ఈ చర్చలో కీలకం. ఒకవైపు పీఓకే ప్రజలు పాకిస్తాన్ పాలనను ప్రశ్నిస్తుంటే, మరోవైపు భారత కశ్మీర్లో సాధారణ పరిస్థితులు, పెట్టుబడులు, పర్యాటకం, ఎన్నికల ప్రక్రియ బలపడితే.. అది భారత్ వాదనకు సహజమైన సమాధానంగా నిలుస్తుంది.
అందుకే పీఓకేలోని ప్రస్తుత పరిణామాలు భారత్కు తక్షణ విజయంగా కాకుండా, దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక అవకాశంగా చూడాలి. అక్కడి ప్రజల ఆందోళనలను భారత్ స్వంత రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వినియోగిస్తున్నదనే భావన రాకుండా జాగ్రత్త పడాలి. అదే సమయంలో పాకిస్తాన్ ప్రజాస్వామ్య హక్కులు, మానవ హక్కులపై చూపుతున్న వైఖరిని ప్రపంచం ముందు వాస్తవాలతో ప్రశ్నించాలి.
చివరికి పీఓకే భవిష్యత్తును నిర్ణయించాల్సింది అక్కడి ప్రజల ఆకాంక్షలే. భారత్ చేయాల్సింది ఆ ఆకాంక్షలను రాజకీయంగా స్వాధీనం చేసుకోవడం కాదు.. అవి స్వేచ్ఛగా వ్యక్తమయ్యే వాతావరణానికి నైతిక, దౌత్యపరమైన మద్దతు కల్పించడం. పాకిస్తాన్ తన సొంత భూభాగంలో ప్రజల ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సిన పరిస్థితి రావడం మాత్రం, కశ్మీర్ అంశంపై ఇన్నాళ్లు అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత్పై చేసిన ఆరోపణలకు ఒక గట్టి రాజకీయ ఎదురుదెబ్బగా మారే అవకాశం ఉంది.
పీఓకే లోని కాశ్మీర్ ఆందోళన భారత్ కి ప్రయోజనమేనా? దీనిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడొచ్చు.
