Balochistan Independence: బలూచిస్తాన్.. పాకిస్తాన్లో అతిపెద్ద రాష్ట్రం. మొత్తం దేశంలో 45 శాతం భూభాగం కలిగి ఉంది. 1948లో బలవంతంగా బలూచిస్తాన్ పాకిస్తాన్లో విలీనమైంది. ఇప్పుడు స్వాతంత్య్రం కోరుకుంటూ దశాబ్దాలుగా పోరాడింది. ఎట్టకేలకు సమయం ఆసన్నమైంది. ఆగస్టు 11న స్వాతంత్య్రం ప్రకటించుకునేందుకు ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. ఇదే జరిగితే ప్రపంచ పటంలో పాకిస్తాన్ పరిస్థితి దారుణంగా మారనుంది. స్వాతంత్య్ర ప్రకటనలు చారిత్రక వివాదాలు, సాయుధ ఉద్యమం, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు అవసరం వంటి అంశాలను మళ్లీ చర్చకు తీసుకొచ్చాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం
1947లో బ్రిటిష్ పాలన ముగిసే సమయంలో కలాత్ ఖానేట్(ప్రస్తుత బలూచిస్తాన్ ప్రాంతంలోని ముఖ్య రాజ్యం) స్టాండ్స్టిల్ ఒప్పందం ద్వారా ప్రత్యేక హోదా పొందిందని బలూచ్ జాతీయవాదులు చెబుతారు. ఆగస్టు 11, 1947న ఈ ఒప్పందం జరిగినట్లు వారు చెబుతూ, అప్పుడు స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉన్నట్లు వాదిస్తారు. 1948 మార్చిలో పాకిస్తాన్లో విలీనం జరిగింది. బలూచ్ వర్గాలు దీన్ని బలవంతపు విలీనంగా చూస్తాయి. పాకిస్తాన్ మాత్రం ఇది చట్టబద్ధమైన అనుబంధమని స్థిరంగా చెబుతోంది. ఈ తేదీని బలూచ్ ఉద్యమాలు ప్రతి సంవత్సరం స్వాతంత్య్ర దినంగా పాటిస్తూ వచ్చాయి. ఇప్పుడు స్వీయ ప్రకటిత ‘‘రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బలూచిస్తాన్’’ దీన్ని అధికారికంగా జరుపుకోవాలని పిలుపునిచ్చింది.
ప్రస్తుత పరిస్థితి..
బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (బీఎల్ఏ) వంటి సాయుధ సమూహాలు ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో దాడులు పెంచాయి. కొన్ని ప్రకటనల్లో ప్రాంతంలో 85 నుంచి 90 శాతం భూభాగం తమ నియంత్రణలో ఉందని చెబుతున్నారు. అయితే ఈ నియంత్రణ వాదనలు స్వతంత్ర మూలాల నుంచి ధ్రువీకరించబడలేదు. పట్టణాలు, ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాలు, సైనిక స్థావరాలు ఇప్పటికీ పాకిస్తాన్ పరిపాలన కిందే ఉన్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉద్యమకారుల కదలికలు పెరిగినా, పూర్తి నియంత్రణ కాదు. మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు, వనరులపై వివాదాలు దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సమస్యలు.
అంతర్జాతీయ గుర్తింపు అవకాశాలు
స్వతంత్ర దేశంగా నిలబడాలంటే భూభాగ నియంత్రణ, ప్రభుత్వ నిర్మాణం, ఇతర దేశాలతో సంబంధాలు అవసరం. ఇప్పటి వరకు ఏ దేశం కూడా అధికారికంగా గుర్తించలేదు. భారత్, ఇజ్రాయెల్, ఆర్మేనియా వంటి దేశాలపై ఆశలు వ్యక్తం చేస్తున్నా, అవి ఇంకా వాస్తవం కాలేదు. ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల వేదికలకు ఫిర్యాదులు చేసినా, దేశ గుర్తింపు కోసం రాజకీయ, దౌత్యపరమైన మద్దతు అవసరం. పాకిస్తాన్ మ్యాప్ మార్చుకునే అవకాశం ప్రస్తుతం దూరంగానే కనిపిస్తోంది.
స్వాతంత్య్ర ప్రకటన చేయడం సులభం. దాన్ని నిలబెట్టడం కష్టం. సైనిక, ఆర్థిక, పరిపాలనా సామర్థ్యాలు, అంతర్జాతీయ మద్దతు లేకుండా కొత్త దేశం ఏర్పడడం చాలా అరుదు. బలూచిస్తాన్ వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్నా, అభివృద్ధి, భద్రత, జనాభా విషయాల్లో సవాళ్లు ఉన్నాయి. ఉద్యమం కొనసాగుతున్నా, పాకిస్తాన్ దీన్ని అంతర్గత వ్యవహారంగా చూస్తూ స్పందనలు తక్కువగా ఇస్తోంది. ఆగస్టు 11 తర్వాత ఏం జరుగుతుందో చూడాల్సిందే.
