Pakistan Crisis : పాకిస్తాన్ మరోసారి తీవ్ర రాజకీయ, ఆర్థిక, భద్రతా సంక్షోభాల కూడలిలో నిలిచిందా? దేశంలో చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలను గమనిస్తే ఈ ప్రశ్నకు అవుననే సమాధానం వినిపిస్తోంది. ఒకవైపు బెలూచిస్తాన్లో వేర్పాటువాద స్వరాలు బలపడుతుండగా.. మరోవైపు ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వాలో ఉగ్రవాద దాడులు భద్రతా వ్యవస్థకు సవాల్గా మారుతున్నాయి. పీఓకేలో ప్రజా ఆందోళనలు, ఇమ్రాన్ ఖాన్ అనుచరుల నిరసనలు.. ఇవన్నీ కలిపి ఇస్లామాబాద్కు కొత్త తలనొప్పులు తెచ్చిపెడుతున్నాయి.
నాలుగు వైపులా సంక్షోభం
పాకిస్తాన్ సమస్య కేవలం రాజకీయ సంక్షోభానికి పరిమితం కావడం లేదు. దేశ సమగ్రత, భద్రత, ఆర్థిక వ్యవస్థ, పాలనా సామర్థ్యం వంటి కీలక అంశాలన్నింటినీ ఒకేసారి ప్రభావితం చేస్తున్న పరిణామాలు కనిపిస్తున్నాయి.
బెలూచిస్తాన్లో వేర్పాటువాద ఉద్యమం చాలా కాలంగా కొనసాగుతోంది. తాజాగా ఆగస్టు 11ను స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా పాటించాలని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న బెలూచీలకు పిలుపులు రావడం పాకిస్తాన్కు మరింత ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది. మరోవైపు ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వాలో ఉగ్రవాద దాడులు కొనసాగుతుండటంతో భద్రతా బలగాల సామర్థ్యంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఇక పీఓకేలో ప్రజా అసంతృప్తి, నిరసనలు ఇస్లామాబాద్కు మరో సవాలుగా మారాయి. రాజకీయంగా చూస్తే ఇమ్రాన్ ఖాన్కు చెందిన పాకిస్తాన్ తెహ్రీక్-ఇ-ఇన్సాఫ్ (పీటీఐ) కూడా ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెంచుతోంది. ఇమ్రాన్ ఖాన్ విడుదల కోసం సెప్టెంబర్లో ఇస్లామాబాద్ మార్చ్కు పిలుపునిచ్చినట్లు పార్టీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
రాజకీయ అస్థిరతకు సైన్యం పరిష్కారమా?
పాకిస్తాన్ రాజకీయ చరిత్రను పరిశీలిస్తే అక్కడ సైన్యం పాత్ర కొత్తది కాదు. ఎన్నికల రాజకీయాల నుంచి ప్రభుత్వాల ఏర్పాటువరకు సైనిక వ్యవస్థ ప్రభావం ఉందనే విమర్శలు దశాబ్దాలుగా ఉన్నాయి.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో కూడా సైన్యం మరోసారి ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా రాజకీయ వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉందనే చర్చ తీవ్రంగా సాగుతోంది.
షహబాజ్ షరీఫ్ ప్రభుత్వంపై ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరుగుతోందనే విమర్శలు ఒకవైపు వినిపిస్తుంటే.. మరోవైపు ప్రభుత్వ వైఫల్యాల భారాన్ని రాజకీయ నాయకత్వంపై నెట్టివేసి సైన్యం తన ప్రతిష్ఠను కాపాడుకునే ప్రయత్నం చేస్తోందనే వాదన కూడా ఉంది.
‘వ్యవస్థలు కుప్పకూలుతున్నాయి’ అనే వ్యాఖ్యల వెనుక అర్థం ఏమిటి?
పాకిస్తాన్ హోంమంత్రి ముహ్సిన్ నఖ్వీ చేసినట్లు ప్రచారంలో ఉన్న వ్యాఖ్యలు ఈ చర్చకు మరింత ఆజ్యం పోశాయి. పాకిస్తాన్లో వ్యవస్థలు బలహీనపడుతున్నాయని, కేవలం ప్రధానమంత్రి ఎక్కువ గంటలు పనిచేయడం ద్వారా సమస్యలు పరిష్కారం కావని, అధికార వికేంద్రీకరణ అవసరమని ఆయన వ్యాఖ్యానించినట్లు కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.
నాలుగు ప్రావిన్సులను విభజించడం, అధికారాలను వికేంద్రీకరించడం వంటి ఆలోచనలు నిజంగా పాలనా సంస్కరణల దిశగా చర్చించాల్సిన అంశాలే. కానీ ఇలాంటి సమయంలో సైన్యం మరింత ప్రత్యక్ష పాత్ర పోషించాలనే వాదన ముందుకు రావడం మాత్రం పాకిస్తాన్ ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తుపై అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది.
ఎందుకంటే సమస్యలకు పరిష్కారం కోసం సైన్యాన్ని రాజకీయ ప్రత్యామ్నాయంగా చూడటం పాకిస్తాన్ గతంలో ఎన్నోసార్లు అనుభవించిన పరిణామాలను మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
మక్కా ఒప్పందం.. కొత్త ఆశాకిరణమా?
ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్తాన్ లు కలిసి రక్షణ సహకారంపై ‘మక్కా ఒప్పందం’పై చర్చ ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. పాకిస్తాన్లో రాజకీయ, సైనిక, సామాజిక వర్గాల మధ్య ఏదైనా సమన్వయానికి అవకాశం ఏర్పడితే అది దేశాన్ని తాత్కాలికంగా అయినా సంక్షోభం నుంచి బయటపడేసే అవకాశం ఉంది.
అయితే ఒక ఒప్పందం కుదిరిందంత మాత్రాన బెలూచిస్తాన్ సమస్య పరిష్కారం కాదు. ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వాలో ఉగ్రవాదం అంతం కాదు. పీఓకేలో ప్రజా అసంతృప్తి ఆగదు. ఇమ్రాన్ ఖాన్ అంశం కూడా ఒక్కసారిగా ముగిసిపోదు.
పాకిస్తాన్ ఎదుర్కొంటున్న అసలు సమస్య వ్యవస్థలపై ప్రజలకు ఉన్న నమ్మకం కోల్పోవడం. ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు బలపడకుండా, ఆర్థిక వ్యవస్థ పునరుద్ధరించకుండా, ప్రావిన్సుల మధ్య సమన్వయం పెంచకుండా, భద్రతా పరిస్థితులను అదుపులోకి తీసుకురాకుండా కేవలం అధికార మార్పులతో సమస్య పరిష్కారం కాదు.
పాకిస్తాన్ ముందున్న అసలు పరీక్ష
ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ ముందు రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి. ఒకటి.. సంక్షోభాన్ని మరోసారి సైనిక జోక్యంతో పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించడం. రెండోది.. ప్రజాస్వామ్య సంస్థలను బలోపేతం చేసి, రాజకీయ పక్షాల మధ్య సంభాషణకు మార్గం సుగమం చేయడం.
మొదటి మార్గం తాత్కాలికంగా స్థిరత్వాన్ని తీసుకురావచ్చు. కానీ దీర్ఘకాలంలో అదే రాజకీయ అస్థిరతకు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది. రెండో మార్గం కష్టమైనదే అయినా.. పాకిస్తాన్కు స్థిరమైన భవిష్యత్తును అందించగలిగేది అదే.
అందుకే ప్రశ్న కేవలం “పాకిస్తాన్కు అంతిమ ఘడియలు వచ్చాయా?” అన్నది కాదు. “పాకిస్తాన్ తన సంక్షోభాన్ని ప్రజాస్వామ్య మార్గంలో పరిష్కరించుకోగలదా?” అన్నదే అసలు ప్రశ్న.
మక్కా ఒప్పందం ఏదైనా పరిష్కారానికి బాట వేస్తుందా? లేక పాకిస్తాన్లో మరోసారి సైనిక జోక్యానికి రంగం సిద్ధమవుతుందా? రాబోయే పరిణామాలే దీనికి సమాధానం చెప్పాలి.
ప్రస్తుతం మాత్రం ఒక విషయం స్పష్టం.. పాకిస్తాన్ ఎదుర్కొంటున్న సంక్షోభం ఒక్క ప్రభుత్వాన్ని మార్చడంతో పరిష్కరించగలిగేది కాదు. అది మొత్తం వ్యవస్థను పునర్నిర్మించాల్సిన స్థాయికి చేరిందా అన్నదే ఇప్పుడు ప్రపంచం గమనిస్తున్న అంశం.
పాకిస్తాన్ కి అంతిమ ఘడియలు మక్కా ఒప్పందం గట్టెక్కిస్తుందా? దీనిపై రామ్ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడొచ్చు.
