India Energy Security : 140 కోట్ల జనాభా కలిగిన దేశం. ఇంత జనాభా ఉన్న దేశంలో సంక్షోభం వస్తే తట్టుకోవడం కష్టమే. 100 ఏళ్లకు ఒకసారి వచ్చే మహమ్మారి వచ్చింది. దాన్ని ప్రపంచంలోనే మిగతా దేశాలతో పోలిస్తే తక్కువ మరణాలతో మేనేజ్ చేసింది భారతదేశం. మోడీ చాలా బాగా హ్యాండిల్ చేశాడు.
హార్మోజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గం. ప్రపంచంలో వినియోగించే చమురులో గణనీయమైన భాగం, సహజ వాయువు (LNG)లో పెద్ద శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే రవాణా అవుతాయి. అలాంటి జలసంధి యుద్ధ పరిస్థితుల కారణంగా మూసివేతకు గురయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడిన ప్రతిసారి ప్రపంచ మార్కెట్లు ఆందోళనకు గురవుతాయి. చమురు ధరలు పెరుగుతాయి.. దిగుమతులపై ఆధారపడిన దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటాయి.
భారత్ కూడా చమురు అవసరాల్లో అధిక భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకునే దేశం. అందువల్ల హార్మోజ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగినప్పుడు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం పడుతుందనే అంచనాలు సహజం. అయితే ఈసారి పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్న తీరు విశ్లేషకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది.
దీనికి ప్రధాన కారణం గత కొన్నేళ్లుగా భారత్ అనుసరిస్తున్న దిగుమతుల వైవిధ్యీకరణ (Diversification) విధానం. ఒకటి లేదా రెండు దేశాలపై ఆధారపడకుండా, చమురు సరఫరా చేసే దేశాల సంఖ్యను క్రమంగా పెంచడం ద్వారా ప్రమాదాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం జరిగింది. గతంలో పరిమిత దేశాల నుంచే అధికంగా చమురు కొనుగోలు చేసిన భారత్, ఇప్పుడు వివిధ ప్రాంతాల్లోని అనేక దేశాలతో ఇంధన కొనుగోలు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. దీంతో ఒక ప్రాంతంలో సరఫరా అంతరాయం ఏర్పడినా, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా అవసరాలను తీర్చుకునే అవకాశం పెరిగింది.
అంతర్జాతీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా రష్యా సహా ఇతర దేశాల నుంచి కూడా చమురు కొనుగోళ్లు పెరగడం, వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలు (Strategic Petroleum Reserves), దీర్ఘకాలిక సరఫరా ఒప్పందాలు వంటి చర్యలు కూడా ప్రభావాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడ్డాయి. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన నెలకొన్నప్పటికీ దేశీయంగా ఇంధన సరఫరాలో పెద్ద అంతరాయం కనిపించలేదు.
ఇది కేవలం తక్షణ నిర్ణయాల ఫలితం మాత్రమే కాదు. సరఫరా వ్యవస్థలో రిస్క్ను ముందుగానే గుర్తించి, ప్రత్యామ్నాయాలను సిద్ధం చేసుకోవడం, ఒకే ప్రాంతంపై ఆధారపడకుండా ఇంధన భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వంటి దీర్ఘకాలిక వ్యూహాల ఫలితమని ఆర్థిక రంగ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
అయితే హార్మోజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. ఆ ప్రాంతంలో దీర్ఘకాలిక అస్థిరత కొనసాగితే చమురు ధరలు, రవాణా వ్యయాలు, ప్రపంచ ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల భారత్ భవిష్యత్తులో కూడా దిగుమతుల వైవిధ్యీకరణ, దేశీయ ఇంధన ఉత్పత్తి, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల విస్తరణపై మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
హార్మోజ్ సంక్షోభం మరోసారి ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో అనిశ్చితి పెరుగుతున్న ఈ కాలంలో, ముందుచూపుతో రూపొందించిన ఇంధన భద్రతా విధానాలే దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కీలక ఆధారంగా నిలుస్తాయని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది.
హార్మోజ్ జలసంధి మూసివేత సంక్షోభాన్ని భారత్ ఎలా ఎదుర్కొంది? దీనిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింద వీడియోలో చూడొచ్చు.
