Adani Airlines : భారత విమానయాన రంగంలో మరోసారి ‘ఎయిర్లైన్ వర్సెస్ ఎయిర్పోర్ట్’ చర్చ తెరపైకి వచ్చింది. గత కొంతకాలంగా విమాన టికెట్ల ధరలు, విమాన సర్వీసుల అంతరాయాలు, కొద్దిమంది సంస్థల ఆధిపత్యంపై చర్చ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో.. దేశంలో మరిన్ని ఎయిర్లైన్ సంస్థలు రావాల్సిన అవసరం ఉందని కేంద్ర పౌర విమానయాన శాఖ చెబుతోంది. ఇదే సమయంలో ఎయిర్పోర్ట్ నిర్వహణలో భారీ వాటా ఉన్న అదానీ గ్రూప్ ఎయిర్లైన్ రంగంలోకి వస్తుందన్న వార్తలు ఆసక్తి రేపాయి.
అయితే ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతోంది. ఎయిర్పోర్ట్ను నిర్వహించే సంస్థే ఎయిర్లైన్ను కూడా నడపవచ్చా? దీనికి సమాధానం పూర్తిగా ‘లేదు’ అనేలా లేదు. దేశవ్యాప్తంగా అన్ని ఎయిర్పోర్ట్ ఆపరేటర్లను ఎయిర్లైన్ వ్యాపారం నుంచి నిషేధించే సాధారణ కేంద్ర నిబంధన లేదని కేంద్ర విమానయాన మంత్రి కింజరాపు రామ్మోహన్ నాయుడు ఇటీవల స్పష్టం చేశారు. అయితే ఢిల్లీ, ముంబై విమానాశ్రయాలకు సంబంధించిన ప్రత్యేక ఒప్పందాలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.
అదానీకి ఎందుకు ప్రత్యేక చిక్కు?
అదానీ గ్రూప్ ప్రస్తుతం దేశంలోని పలు విమానాశ్రయాల నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ముఖ్యంగా ముంబై ఎయిర్పోర్ట్ నిర్వహణతో పాటు ఇతర విమానాశ్రయాల్లోనూ దాని ఉనికి ఉంది. అయితే ఢిల్లీ, ముంబై ఎయిర్పోర్టుల ఆపరేషన్కు సంబంధించిన **OMDA (Operation, Management and Development Agreement)**లో ఎయిర్లైన్ సంస్థపై యాజమాన్య పరిమితులు ఉన్నాయి. ఈ నిబంధన ప్రకారం సంబంధిత ఎయిర్పోర్ట్ ఆపరేటర్ ఒక షెడ్యూల్డ్ ఎయిర్లైన్లో 10 శాతానికి మించి వాటా కలిగి ఉండకూడదు.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎయిర్లైన్ ప్రారంభించాలంటే ప్రస్తుత ఒప్పందాల్లో మార్పులు చేయాల్సి రావచ్చు. లేదంటే ఎయిర్పోర్ట్, ఎయిర్లైన్ వ్యాపారాలను పూర్తిగా వేర్వేరు నిర్వహణ వ్యవస్థలతో నడిపిస్తూ.. అన్ని ఎయిర్లైన్లకు సమాన అవకాశాలు కల్పించే విధంగా నియంత్రణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది.
పోటీనా.. ప్రయోజనాల ఘర్షణా?
ఎయిర్పోర్ట్ నిర్వహించే సంస్థకే ఎయిర్లైన్ ఉంటే, తన విమానాలకు గేట్లు, స్లాట్లు, పార్కింగ్, టెర్మినల్ సదుపాయాలు వంటి అంశాల్లో ప్రాధాన్యం ఇచ్చే అవకాశం ఉందా? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. ఇతర ఎయిర్లైన్లకు సమానమైన యాక్సెస్ లేకపోతే మార్కెట్ పోటీపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందన్నదే ప్రధాన ఆందోళన.
అందుకే ఈ అంశంలో DGCA, AERA వంటి నియంత్రణ సంస్థల పాత్ర కీలకంగా మారనుంది. ఒకే సంస్థ ఎయిర్పోర్ట్ మౌలిక సదుపాయాలను కూడా నియంత్రిస్తూ, ఎయిర్లైన్ వ్యాపారంలోనూ ఉంటే.. ప్రయాణికులకు, ప్రత్యర్థి ఎయిర్లైన్లకు సమాన అవకాశాలు ఉండేలా నిబంధనలు అవసరం అవుతాయి.
కానీ అదానీ గ్రూప్ ఏమంటోంది?
ఇక్కడ మరో కీలక పరిణామం ఉంది. 2026 జూలైలో అదానీ ఎంటర్ప్రైజెస్ అధికారికంగా ఎయిర్లైన్ ప్రారంభించే ప్రణాళికపై వచ్చిన వార్తలను ఖండించింది. ఎయిర్లైన్ వ్యాపారంలోకి ప్రవేశించే ఏ ప్రతిపాదననూ తాము పరిశీలించడం లేదని, మీడియాలో వచ్చిన కథనాలు “వాస్తవానికి విరుద్ధమైనవి” అని సంస్థ స్పష్టం చేసింది.
అయితే అనంతరం ఎయిర్పోర్ట్-ఎయిర్లైన్ క్రాస్ ఓనర్షిప్పై ప్రభుత్వ స్థాయిలో చర్చ కొనసాగింది. సెప్టెంబర్ 22న రామ్మోహన్ నాయుడు మాట్లాడుతూ.. మరిన్ని ఎయిర్లైన్లు రావాల్సిన అవసరం ఉందని, అయితే ఎయిర్పోర్ట్ ఆపరేటర్ కూడా ఎయిర్లైన్ నిర్వహించే పరిస్థితిపై లాభనష్టాలను పరిశీలించాల్సి ఉందని చెప్పారు. ఈ విషయంలో ఇప్పటివరకు ఎలాంటి తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదని స్పష్టం చేశారు.
నాయుడికి కీలక పరీక్ష
భారత విమానయాన రంగంలో పోటీని పెంచడం ఒక వైపు.. అదే సమయంలో మార్కెట్లో అధిక కేంద్రీకరణకు అవకాశం లేకుండా చూడటం మరోవైపు. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించడం కేంద్రానికి ముఖ్యమైన సవాలుగా మారింది.
అదానీ నిజంగా భవిష్యత్తులో ఎయిర్లైన్ రంగంలోకి రావాలనుకుంటుందా? ప్రస్తుతం సంస్థ అధికారికంగా అలాంటి ప్రణాళిక లేదని చెబుతోంది. కానీ ఎయిర్పోర్ట్-ఎయిర్లైన్ యాజమాన్యంపై ప్రభుత్వ పరిశీలన మాత్రం కొనసాగుతోంది. కాబట్టి భవిష్యత్తులో నిబంధనల్లో మార్పులు వస్తే.. అవి ఒక సంస్థకు మాత్రమే కాకుండా మొత్తం విమానయాన మార్కెట్లో పోటీ, ప్రయాణికుల ఎంపికలు, ఇతర ఎయిర్లైన్లకు సమాన అవకాశాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఉండాల్సి ఉంటుంది.
ఇదే అంశంలో రామ్మోహన్ నాయుడు తీసుకునే నిర్ణయం విమానయాన రంగంపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
