Single Teacher Schools India: దేశంలో ప్రభుత్వ పాఠశాలలు రోజు రోజుకూ బలహీన పడుతుంటే.. ప్రభుత్వ విద్యావ్యవస్థ బలహీనపడుతోంది. దీంతో ప్రైవేటు, కార్పొరేట్ విద్యా సంస్థలు విద్యను వ్యాపారంగా మార్చేస్తున్నాయి. అయితే ఇందుకు ప్రధాన కారణం.. పాలకుల నిర్లక్ష్యమే. పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల సంఖ్యకు అనుగుణంగా ఉపాధ్యాయులను నియమించకపోవడంతో ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్య కుంటు పడుతోంది. దేశంలో పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థలో తీవ్రమైన అసమానతలను అధికారిక గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా లక్షకు పైగా పాఠశాలలు కేవలం ఒక్క ఉపాధ్యాయుడితోనే నడుస్తున్నాయి. ఇది విద్యా నాణ్యత, ఉపాధ్యాయుల భారం, విద్యార్థుల అభివృద్ధి వంటి అంశాలపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.
జాతీయ స్థాయి పరిస్థితి
యూడైస్ ప్లస్ 2025–26 డేటా ప్రకారం దేశంలో మొత్తం 1,00,843 పాఠశాలలు సింగిల్ టీచర్తో పనిచేస్తున్నాయి. మొత్తం పాఠశాలల సంఖ్యతో పోలిస్తే ఇది చాలా పెద్ద సంఖ్య. జాతీయ స్థాయిలో విద్యార్థి–ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి సాధారణంగా నిబంధనల్లో ఉన్నా, అనేక ప్రాంతాల్లో ఉపాధ్యాయుల పంపిణీ అసమానంగా ఉంది. ఒకే ఉపాధ్యాయుడు అనేక తరగతులకు, అనేక విషయాలకు బాధ్యత వహించాల్సి రావడం వల్ల బోధన నాణ్యత దెబ్బతింటోంది.
రాష్ట్రాల వారీగా పరిస్థితి
ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు ఎక్కువగా ఈ జాబితాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ అగ్రస్థానంలో ఉంది. రాష్ట్రంలో 16,357 సింగిల్ టీచర్ పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఇది జాతీయ మొత్తంలో 16 శాతానికి పైగా ఉంది. తర్వాతి స్థానాల్లో జార్ఖండ్ (9,827), మహారాష్ట్ర (9,269) ఉన్నాయి. కర్ణాటక, ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో కూడా గణనీయమైన సంఖ్యలో ఇలాంటి పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఈ ఏడు రాష్ట్రాలు కలిసి దేశంలోని సింగిల్ టీచర్ పాఠశాలల్లో దాదాపు 65 శాతంఉన్నాయి.
విద్యా నాణ్యతపై ప్రభావం
ఒక్క ఉపాధ్యాయుడు ఉన్న పాఠశాలల్లో సాధారణంగా మల్టీ–గ్రేడ్ టీచింగ్ జరుగుతుంది. ఒకే గదిలో వివిధ తరగతుల విద్యార్థులకు బోధించాల్సి రావడంతో వ్యక్తిగత దృష్టి తగ్గుతుంది. గ్రామీణ, మార్గదూర ప్రాంతాల్లో ఈ సమస్య మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ఉపాధ్యాయుడు హాజరు, పరిపాలన, బోధన అన్నింటినీ ఒక్కరే చూసుకోవాల్సి రావడంతో భారం పెరుగుతోంది. దీని ఫలితంగా విద్యార్థుల అభ్యసన సామర్థ్యం, ఉన్నత విద్యలో ప్రవేశం, నైపుణ్య అభివృద్ధి ప్రభావితమవుతాయి.
తీసుకోవాల్సిన చర్యలు..
ఉపాధ్యాయుల నియామకాలు, వారి నియమిత స్థానాలకు పంపిణీ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉండే అవకాశాలు వంటి అంశాల్లో లోపాలు ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో పాఠశాలల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉన్నా, ఉపాధ్యాయుల నియామకాలు సరిపడా జరగడం లేదు. జాతీయ విద్యా విధానం లక్ష్యాలను సాధించాలంటే ఉపాధ్యాయుల సమాన పంపిణీ, శిక్షణ, మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదల అవసరం.
ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు లక్షలాది మంది పిల్లల భవిష్యత్తుకు సంబంధించినవి. ఒక్క ఉపాధ్యాయుడితో నడిచే పాఠశాలల సంఖ్యను తగ్గించడానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. విద్య అందరికీ సమానంగా, నాణ్యంగా అందాలంటే ఈ అసమానతలను తొలగించాలి.
