India Strategic Approach: ఆసియా ప్రయాణంలో ఉన్న అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనల్డ్ ట్రంప్ భారత్ను మాత్రం దాటవేయడం, పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతల మధ్య భారత్ వెనెజువెలా నుంచి చమురు దిగుమతులు పెంచడం, టర్కీ ఐసీబీఎం సామర్థ్యాల జాబితాలో చేరడం.. అన్నీ ఒకేసారి జరుగుతున్నాయి. ఇవి కేవలం యాదృచ్ఛికాలు కావు. ఇవి భారత్కు కొత్త భద్రతా సవాళ్లను, అవకాశాలను ఏకకాలంలో సృష్టిస్తున్నాయి.
టర్కీ బెదిరింపు..
అమెరికా థింక్ ట్యాంక్ నివేదికలో టర్కీ ఐసీబీఎం జాబితాలో చేరడం భారత్కు ముఖ్యమైన సంకేతం. టర్కీ నాటో సభ్యుడు కావడం, పాకిస్తాన్తో దీర్ఘకాలిక సంబంధాలు ఉండటం, ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో పాక్కు సహాయం చేయడం, ఐక్యరాజ్యసమితిలో కశ్మీర్ అంశాన్ని పదే పదే లేవనెత్తడం – ఈ అన్నీ ఒక చిత్రాన్ని రూపొందిస్తున్నాయి. పాకిస్తాన్ ఎప్పటినుంచో భారత్పై దాడి ఆసక్తి చూపుతోంది. టర్కీ ఇప్పుడు దీర్ఘ పరిధి క్షిపణుల సామర్థ్యం సంపాదించడం ద్వారా ఆ మద్దతు మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది. అజర్బైజాన్ కూడా పాక్కు మద్దతుగా నిలుస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్ సైప్రస్తో డిఫెన్స్ డీల్ చేసుకోవడం వ్యూహాత్మక ప్రతిస్పందన.
సైప్రస్తో డీల్..
టర్కీ నాటో దేశం కావడం వల్ల భారత్ సైప్రస్తో డిఫెన్స్ సహకారం పెంచడం బహుముఖ సందేశం ఇస్తోంది. సైప్రస్కు గ్రీస్ బలమైన మద్దతు ఉంది. ఇజ్రాయెల్–టర్కీ మధ్య ఉన్న విభేదాలు, అమెరికా–నాటో లోపలి ఉద్రిక్తతలు (ట్రంప్ నాటోను ‘‘కాగితపు పులులు’’ అని విమర్శించడం) ఈ సమయంలో భారత్కు అనుకూలంగా మారాయి. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సైప్రస్ పర్యటన, సైప్రస్ అధ్యక్షుడి భారత్ సందర్శన – ఈ ద్విపక్ష సంబంధాలు కేవలం ఆర్థికం కాకుండా వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంగా మారుతున్నాయి. ఇది టర్కీకి స్పష్టమైన హెచ్చరిక.
వెనెజువెలా చమురు..
పశ్చిమాసియా పరిస్థితుల నేపథ్యంలో భారత్ వెనెజువెలా నుంచి చమురు దిగుమతులు పెంచడం మరో ముఖ్యమైన అంశం. ఇది అమెరికా ఆంక్షల నుంచి కొంతవరకు స్వతంత్రంగా ఇంధన అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి సహాయపడుతోంది. అయితే వెనెజువెలా చమురు నాణ్యత తక్కువ కావడం వల్ల రిలయన్స్ వంటి సంస్థల ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యం కీలకమవుతోంది.అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మార్కో రూబియో భారత్ సందర్శన ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. చైనా వెనెజువెలాలో పెట్టుబడులు పెట్టడం అమెరికాకు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది. భారత్ ఇక్కడ సమతుల్య విధానం అనుసరిస్తోంది – ఇంధన భద్రతను కాపాడుకుంటూనే అమెరికాతో సంబంధాలను కాపాడుకోవడం.
అమెరికా–భారత్ సంబంధాల్లో కొత్త అధ్యాయం?
ట్రంప్ ఆసియా పర్యటనలో భారత్ను విస్మరించడం గమనార్హం. అయితే ఇది ద్విపక్ష సంబంధాలలో పెద్ద విచ్ఛేదానికి సంకేతం కాదు. రూబియో సందర్శన, ఇజ్రాయెల్ వంటి అమెరికా సన్నిహిత దేశాలతో భారత్కు ఉన్న సంబంధాలు, నాటో లోపలి విభేదాలు – ఇవన్నీ కలిసి భారత్కు వ్యూహాత్మక స్థలం ఇస్తున్నాయి.
ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ పరిస్థితులు భారత్కు సవాళ్లను ఇస్తున్నాయి, అదే సమయంలో కొత్త అవకాశాలను కూడా తెరుస్తున్నాయి. టర్కీ–పాక్ అక్షానికి సైప్రస్ ద్వారా ప్రతిస్పందన, వెనెజువెలా ద్వారా ఇంధన వైవిధ్యీకరణ, అమెరికా–నాటో ఉద్రిక్తతలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోవడం – ఇవి భారత్ యొక్క స్వతంత్ర విదేశీ నీతి యొక్క ఆధునిక ఉదాహరణలు. ఈ సంక్లిష్టమైన ఆటలో భారత్ సమతుల్యం, దీర్ఘకాలిక భద్రతా ఆలోచనతో ముందుకు సాగాల్సిన అవసరం ఉంది. రాబోయే రోజుల్లో ట్రంప్ భారత్ సందర్శన జరిగినా, జరగకపోయినా – భారత్ వ్యూహాత్మక స్వాతంత్య్రం ఇప్పటికే స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
