Mumbai Vs Karachi: ఉపఖండంలో రెండు సముద్రతీర నగరాలు ముంబై, కరాచీ నగరాలు రెండు దేశాలకు ఆర్థిక రాజధానులుగా నిలిచాయి. సాధారణ స్థానం ఉన్నప్పటికీ, అభివృద్ధి వేగం, సామాజిక వైవిధ్యం, మౌలిక సదుపాయాల్లో తీవ్ర తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి.
భౌగోళిక విస్తీర్ణం, చరిత్రాత్మక నేపథ్యం
కరాచీ 3780 చ.కి.మీ. విస్తృతితో పెద్దదై, పాకిస్తాన్ అతిపెద్ద సముద్రతీర పట్టణం. ’కలాచి’ నుంచి పేరు మారి, బహ్రియా పట్టణం లాంటి సైనిక కేంద్రాలతో ఆర్థిక ఆధారం పొందింది. ముంబై 603 చ.కి.మీ.లో సంకుచితంగా ఉండి, 150 కి.మీ. అరేబియా సముద్ర సరిహద్దు కలిగి ఉంది. రాజా భీందేవ్ స్థాపించిన ముంబై ఏడు ద్వీపాలు కలిసి బ్రిటిష్ పాలనలో వాణిజ్య కేంద్రంగా మారింది. కరాచీ పోర్టు ఆధారిత పెరుగుదల మాత్రం వైవిధ్యం లేకపోవటంతో పరిమితంగా ఉంది. ఫలితంగా, ముంబై బహుళ రంగాల్లో విస్తరించగా, కరాచీ పోర్టు ఒక్కటే ఆధారం.
జనాభా, మత, సామాజిక వైవిధ్యం
కరాచీ 1.5 కోట్ల జనాభాతో 81.42% అక్షరాస్యత కలిగి ఉంది. 96.4% ముస్లింలు, 2.4% క్రిస్టియన్లు, 0.86% హిందువులతో ఏకాంగిభావం ఆర్థిక చురుకుదలను పరిమితం చేస్తోంది. ముంబై 2 కోట్లకు పైగా వలసదారులతో 89.73% అక్షరాస్యత సాధించింది. 65.99% హిందువులు, 20.65% ముస్లింలు, 3.27% క్రిస్టియన్లు, 4.85% జైనులతో బహుళత్వం సామాజిక సామరస్యానికి బలం. ఈ వైవిధ్యం వాణిజ్యం, సినిమా రంగాల్లో కొత్త ఆలోచనలకు దారితీస్తోంది. కరాచీలో మత ఆధిక్యం సామాజిక ఒత్తిడులకు దారితీసి, పెరుగుదలను అడ్డుకుంటోంది.
ఆర్థిక వైవిధ్యం..
ముంబై జీడీపీ 606 బిలియన్ డాలర్లు ఉండగా, కరాచీ జీడీపీ కేవలం 201 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది. ఇక ముంబై ఆర్థిక వాటా 6.16 శాతం ఉండగా, కరాచీ ఆర్థిక వాటా 25 శాతంగా ఉంది. ఇక జీడీపీ విషయానికి వస్తే రెండు నగరాల్లో 277 బిలియన్ డాలర్లు ఉంది. ఇక రెండు నగరాలకు పోర్టు ఉంది. కరాచీకి బ్యాంకిగ్, పరిశ్రమల ద్వారా ఆదాయం వస్తుంది. ముంబైకి పోర్టు, ఐటీ, బ్యాంకింగ్, పరిశ్రమలతోపాటు బాలీవుడ్ ఇండస్ట్రీ ఉంది. ముంబై బాలీవుడ్, ఐటీ, ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్తో వైవిధ్య పెరుగుదల సాధించింది. కరాచీ పోర్టు ఎగుమతులు, బ్యాంకింగ్తో 25% వాటా కల్గిస్తున్నా, ఒకే రంగ ఆధారం ప్రమాదకరం. ముంబై పెర్ క్యాపిటా ఆదాయం గణనీయంగా ఎక్కువ.
మౌలిక సదుపాయాలు…
ముంబై 46.4 కి.మీ. మెట్రో, మోనోరైల్, కోస్టల్ రోడ్, ఆకాశ హర్మ్యాలు, రహదారులతో సాంకేతిక పురోగతి చూపుతోంది. వలసదారులు ఇక్కడ అవకాశాలు చూసి వస్తున్నారు. కరాచీ పోర్టు వ్యవస్థ బలం కానీ, ట్రాఫిక్, రవాణా సదుపాయాల కొరత పెరుగుదలను మందగింపజేస్తోంది. ముంబై అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు వేగవంతమవుతున్నాయి. కరాచీలో పరిశ్రమలు ఆధారిత ఆదాయం మాత్రమే ఉండటంతో సవాళ్లు పెరుగుతున్నాయి.
కరాచీలో మతం నగరంగా ఉంది. రాజకీయ అస్థిరతలు పెరుగుదలకు అడ్డంకి. పాకిస్తాన్ ఆర్థిక సమస్యలు నగరాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ముంబైలో జనాభా ఒత్తిడి, లోకల్ రహదారులు సవాళ్లు కానీ, వైవిధ్యం కొత్త పరిశ్రమలకు బలం.
