Election Commission : ఎన్నికల సంఘంపై ఆరోపణలు.. అంతర్గత విభేదాలపై సంచలన కథనం.. ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాల నుంచి కూడా వివరణకు డిమాండ్.. మరోవైపు ప్రతిపక్షాల ఐక్య పోరాటానికి సన్నాహాలు.. మొత్తంగా దేశ రాజకీయాల్లో ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారం ఇప్పుడు హాట్ టాపిక్గా మారింది. అసలు ఈ పరిణామాలు ఎటు దారితీయనున్నాయి? ప్రతిపక్షాల ఐక్య వ్యూహం ఎంతవరకు ఫలిస్తుంది?
దేశ ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికల సంఘానికి అత్యంత కీలకమైన స్థానం ఉంది. ఎన్నికల నిర్వహణ నుంచి ఓటర్ల జాబితా తయారీ వరకు.. ఎన్నికల ప్రక్రియలో ప్రతి అంశంలో ఈసీ నిర్ణయాలు కీలకంగా ఉంటాయి. అలాంటి రాజ్యాంగ సంస్థలోనే అంతర్గత విభేదాలు ఉన్నాయంటూ వచ్చిన కథనం ఇప్పుడు రాజకీయ ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.
ఇటీవల ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం ఈ వివాదానికి కేంద్రబిందువుగా మారింది. రితికా చోప్రా రాసిన ఆ కథనం ప్రకారం.. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ నేతృత్వంలోని ముగ్గురు సభ్యుల ఎన్నికల సంఘంలో మిగతా ఇద్దరు కమిషనర్లు సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి పలు కీలక అంశాలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు పేర్కొంది. ముఖ్యంగా ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితా సవరణ (SIR) ప్రక్రియకు సంబంధించి గత పది నెలల్లో కనీసం 14 సందర్భాల్లో వారు అధికారికంగా అభ్యంతరాలు నమోదు చేసినట్లు కథనం వెల్లడించింది.
అసలు వివాదం ఎక్కడ మొదలైంది?
SIR ప్రక్రియలో ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, కొత్త ఓటర్ల నమోదు, ఫారమ్-6లో మార్పులు, ఓటర్ల డేటాబేస్ నిర్వహణ వంటి అంశాలు ప్రధాన వివాదంగా మారాయి. ముఖ్యంగా కొన్ని నిర్ణయాలు తమకు తెలియకుండానే తీసుకున్నారంటూ ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ తన పరిశోధనలో పేర్కొంది.
ఇది సాధారణ అభిప్రాయ భేదమా? లేక ఎన్నికల సంఘం పని తీరులోనే తీవ్రమైన అంతర్గత సంక్షోభమా? అన్న చర్చ ఇప్పుడు రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతోంది.
అయితే ఈ ఆరోపణలను ఎన్నికల సంఘం పూర్తిగా ఖండించింది. కమిషనర్ల మధ్య అభిప్రాయాలు, సూచనలు, సాంకేతిక ప్రశ్నలు ఉండటం సాధారణ ప్రక్రియలో భాగమేనని పేర్కొంది. చివరకు తీసుకున్న అన్ని నిర్ణయాలు ముగ్గురు కమిషనర్ల ఏకగ్రీవ నిర్ణయాలేనని స్పష్టం చేసింది.
ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాలూ ఎందుకు స్పందించాయి?
ఈ వివాదంలో ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే.. ప్రతిపక్షాలే కాదు, ఎన్డీఏలోని కొన్ని మిత్రపక్షాలు కూడా ఎన్నికల సంఘం వివరణ ఇవ్వాలని కోరాయి.ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల్లో అనుమానాలు పెరగడం మంచిది కాదని ఎల్జేపీ నేత చిరాగ్ పాస్వాన్ వ్యాఖ్యానించారు. టీడీపీ కూడా ఎన్నికల సంఘం ఒక రాజ్యాంగ సంస్థ కాబట్టి.. దానిపై ప్రశ్నలు వచ్చినప్పుడు పారదర్శకంగా వివరణ ఇవ్వడం ప్రజల విశ్వాసాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తుందని పేర్కొంది.
ఇక్కడే ఈ వివాదానికి రాజకీయంగా కొత్త మలుపు వచ్చింది. సాధారణంగా ఎన్నికల సంఘంపై ప్రతిపక్షాలు విమర్శలు చేస్తే.. అధికార పక్షం వాటిని రాజకీయ ఆరోపణలుగా కొట్టిపారేస్తుంది. కానీ ఈసారి ఎన్డీఏలోని కొన్ని మిత్రపక్షాలు కూడా వివరణ కోరడం వల్ల ఈ అంశానికి మరింత ప్రాధాన్యం వచ్చింది.
ముగ్గురు కమిషనర్లు ఒక్కటయ్యారా?
ఇదే సమయంలో ఎన్నికల సంఘం ఇచ్చిన వివరణలో మరో కీలక అంశం బయటకు వచ్చింది. అంతర్గతంగా అభిప్రాయాలు, సూచనలు, అభ్యంతరాలు వ్యక్తమైనప్పటికీ.. తుది నిర్ణయాల విషయంలో ముగ్గురు కమిషనర్లు ఏకాభిప్రాయంతోనే ఉన్నారని ఈసీ చెబుతోంది.అంటే.. “అభ్యంతరాలు ఉన్నాయి.. కానీ తుది నిర్ణయంలో విభేదాలు లేవు” అనేది ఈసీ వాదన.కానీ ప్రతిపక్షాలు మాత్రం దీనిని అంగీకరించడం లేదు. ఇద్దరు కమిషనర్లు పదేపదే అధికారికంగా అభ్యంతరాలు నమోదు చేసిన విషయం బయటకు వచ్చిన తర్వాత.. వాటిని కేవలం సాధారణ అంతర్గత చర్చలుగా కొట్టిపారేయలేమని అంటున్నాయి.
ప్రతిపక్షాలకు దొరికిన కామన్ గ్రౌండ్
ఇప్పటి వరకు కాంగ్రెస్, ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ, తృణమూల్ కాంగ్రెస్, సమాజ్వాదీ పార్టీ వంటి పార్టీల మధ్య అనేక అంశాల్లో విభేదాలు కనిపించాయి. రాష్ట్రాల వారీగా ఎన్నికల పొత్తులు, నాయకత్వం, రాజకీయ ఆధిపత్యం వంటి అంశాల్లో కూడా వీటి మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.కానీ ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారం మాత్రం వీటన్నింటినీ ఒకే వేదికపైకి తీసుకువస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది.కాంగ్రెస్, ఆప్, టీఎంసీ, ఎస్పీ తదితర పార్టీలు ఈసీ వ్యవహారంపై సమన్వయంతో స్పందించాయి. ప్రతిపక్షాల ప్రధాన డిమాండ్లలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ తొలగింపు, సుప్రీంకోర్టు పర్యవేక్షణలో స్వతంత్ర విచారణ, SIR ప్రక్రియను నిలిపివేయడం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.
సెప్టెంబర్ 30న ప్రతిపక్ష కూటమి సమావేశమై ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారంపై ఉమ్మడి వ్యూహాన్ని రూపొందించేందుకు సిద్ధమవుతున్నట్లు కూడా సమాచారం వెలువడింది.
సుప్రీంకోర్టు జోక్యం కీలకమా?
ఈ వివాదం కేవలం రాజకీయ వేదికలకే పరిమితం కాలేదు. ఓటర్ల జాబితా సవరణకు సంబంధించిన అంశాలపై సుప్రీంకోర్టులోనూ విచారణలు జరుగుతున్నాయి.
ఢిల్లీలో SIR సందర్భంగా ఓటర్లకు పంపిన “logical discrepancy” నోటీసులపై సుప్రీంకోర్టు ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. కొన్ని నోటీసులు యాంత్రికంగా జారీ చేసినట్లు కనిపిస్తున్నాయని కోర్టు వ్యాఖ్యానించినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఓటర్లు వాటికి వాట్సాప్, ఈమెయిల్ ద్వారా సమాధానం ఇచ్చే అవకాశాన్ని కూడా పరిశీలించాలని కోర్టు సూచించింది.దీంతో ఎన్నికల సంఘంపై రాజకీయ విమర్శలకు న్యాయపరమైన చర్చ కూడా తోడైంది.
ఐక్య పోరాటం నిజంగానే సాధ్యమా?
ఇదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న. ప్రతిపక్షాలు ఒక అంశంపై కలిసి మాట్లాడటం ఒకటైతే.. దీర్ఘకాలం ఒకే వ్యూహంతో కలిసి పోరాడటం మరో విషయం. కాంగ్రెస్, టీఎంసీ, ఆప్, ఎస్పీ వంటి పార్టీలకు రాష్ట్రాల వారీగా వేర్వేరు రాజకీయ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇవే పార్టీలు పరస్పరం ప్రత్యర్థులుగా ఉన్నాయి.అందువల్ల ఎన్నికల సంఘం అంశంపై ఏర్పడిన ఐక్యత.. ఎన్నికల రాజకీయాల్లో శాశ్వత కూటమిగా మారుతుందా అన్నది ఇప్పుడే చెప్పడం కష్టం.అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. “ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల విశ్వాసం” అనే అంశాన్ని ప్రతిపక్షాలు ఒక సామూహిక రాజకీయ అజెండాగా మార్చేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
ప్రతిపక్షాలకు ఇది ఎందుకు కీలకం?
ఎన్నికల సంఘంపై నేరుగా పోరాటం చేయడం కంటే.. ఎన్నికల ప్రక్రియలో పారదర్శకత, ఓటర్ల హక్కులు, ఓటర్ల జాబితా, SIR వంటి అంశాలను ముందుకు తెచ్చి ప్రజల్లో చర్చ పెంచడం ప్రతిపక్షాలకు రాజకీయంగా ప్రయోజనకరంగా మారవచ్చు.అదే సమయంలో ఈ అంశాన్ని అతిగా రాజకీయీకరిస్తే ఎదురుదెబ్బ కూడా తగలవచ్చు. ఎందుకంటే ఎన్నికల సంఘంపై చేసే ప్రతి ఆరోపణకు బలమైన ఆధారాలు చూపాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. లేకపోతే ప్రజాస్వామ్య సంస్థలపై నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసే రాజకీయ ఆరోపణలుగా అవి మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
ఎన్డీఏకు కూడా ఇది పరీక్షే
ఈ వివాదం ప్రతిపక్షాలకు మాత్రమే పరీక్ష కాదు. కేంద్రంలోని ఎన్డీఏ ప్రభుత్వానికి కూడా ఇది కీలక సవాలు.ఎన్నికల సంఘం పూర్తిగా స్వతంత్రంగా పనిచేస్తోందన్న నమ్మకాన్ని నిలబెట్టడం అధికార పక్షానికీ అవసరమే. ఎందుకంటే ఎన్నికల ఫలితాలను గెలిచే పార్టీకి మాత్రమే కాదు.. ఓడిపోయే పార్టీలకు కూడా అంగీకరించదగిన వ్యవస్థగా ఎన్నికల సంఘం ఉండాలి.ముఖ్యంగా ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాలే వివరణ కోరిన నేపథ్యంలో.. కేంద్రం ఈ అంశాన్ని ఎంత సున్నితంగా నిర్వహిస్తుందన్నది కూడా కీలకం.
చివరకు ఏమవుతుంది?
ప్రస్తుతం మూడు వాదనలు ఒకేసారి వినిపిస్తున్నాయి.ప్రతిపక్షాల వాదన: ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయతపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.. కాబట్టి స్వతంత్ర విచారణ అవసరం. ఎన్నికల సంఘం వాదన: కమిషనర్ల మధ్య అభిప్రాయాలు, సూచనలు సాధారణ ప్రక్రియలో భాగమే.. తుది నిర్ణయాలన్నీ ఏకగ్రీవంగానే తీసుకున్నాం.ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాల వైఖరి: ఆరోపణలు, అనుమానాలు వచ్చినప్పుడు ఈసీ ప్రజలకు స్పష్టమైన వివరణ ఇవ్వాలి.
ఈ మూడు వైఖరుల మధ్యే ఇప్పుడు దేశ రాజకీయ పోరు సాగుతోంది.అందుకే రాబోయే రోజుల్లో సెప్టెంబర్ 30 ప్రతిపక్షాల సమావేశం, సుప్రీంకోర్టు విచారణలు, ఎన్నికల సంఘం తదుపరి వివరణలు, SIRపై తీసుకునే నిర్ణయాలు అత్యంత కీలకంగా మారనున్నాయి.ఐక్య పోరాటానికి ప్రతిపక్షాలకు ఒక బలమైన అంశం దొరికిందా? ప్రస్తుత పరిణామాలను చూస్తే అవుననే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. కానీ ఆ ఐక్యత ఎన్నికల వరకు కొనసాగుతుందా? రాజకీయ ప్రత్యర్థులుగా ఉన్న పార్టీలు ఒకే వ్యూహంతో ఎంతకాలం నడుస్తాయి? అదే అసలు సవాలు.ఎన్నికల సంఘంపై వచ్చిన ఆరోపణలు నిజమా కాదా అన్నది విచారణలు, అధికారిక సమాధానాలు తేల్చాల్సిన విషయం. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టం.. ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల విశ్వాసం దెబ్బతినకుండా చూడాల్సిన బాధ్యత మాత్రం రాజకీయ పార్టీలకే కాదు.. ఎన్నికల సంఘానికీ సమానంగా ఉంది. ఇక ఈ వివాదం రాబోయే రోజుల్లో మరింత ముదిరితే.. అది కేవలం ఈసీపై రాజకీయ పోరాటంగా కాకుండా భారత ఎన్నికల వ్యవస్థ విశ్వసనీయతపై జాతీయ స్థాయి చర్చగా మారే అవకాశం ఉంది.
ఐక్య పోరాటాలకు సిద్ధమవుతున్న ప్రతిపక్షాల వ్యూహం ఫలిస్తుందా? దీనిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడొచ్చు.
