Narendra Modi : సెప్టెంబర్ 17.. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పుట్టినరోజు. సాధారణంగా పుట్టినరోజంటే శుభాకాంక్షలు, కేక్ కటింగ్లు, రాజకీయ ప్రకటనలు కనిపిస్తాయి. కానీ మోదీ విషయంలో ఈ తేదీకి మరో ప్రత్యేకత ఉంది. 2001 అక్టోబర్ 7న గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన ఆయన.. 2026 నాటికి ప్రభుత్వాధినేతగా 25 ఏళ్లకు చేరువైన నిరంతర రాజకీయ-పాలనా ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేశారు. 2025 అక్టోబర్ 7న ఆయన స్వయంగా 25వ సంవత్సరంలోకి ప్రవేశిస్తున్నట్లు పేర్కొన్నారు. అందుకే ఈ ప్రయాణాన్ని కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడి బయోగ్రఫీగా కాకుండా.. “ఒక నాయకుడు పాలనను ఎలా డిజైన్ చేశాడు? టెక్నాలజీని ప్రభుత్వ సాధనంగా ఎలా మార్చాడు? రాష్ట్ర స్థాయి ప్రయోగాలను దేశ స్థాయికి ఎలా తీసుకెళ్లాడు?” అనే కోణంలో చూస్తే ఆసక్తికరమైన కథనం కనిపిస్తుంది.
గుజరాత్ నుంచి ఢిల్లీ వరకు.. ఒకే ఆలోచన, రెండు స్కేల్స్
2001లో మోదీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టే సమయానికి రాష్ట్రం భూకంపం, వరుస కరువులు, సైక్లోన్ వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. 2025లో తన 25వ సంవత్సరం ప్రారంభాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ మోదీ కూడా ఆ పరిస్థితులను ప్రస్తావించారు.అయితే ఆయన గుజరాత్ పాలనలో కనిపించిన ఒక ముఖ్యమైన అంశం టెక్నాలజీ ఆధారిత గవర్నెన్స్. 2003లో ప్రారంభమైన SWAGAT కార్యక్రమం ఇందుకు ఉదాహరణ. ప్రజలు తమ సమస్యలను టెక్నాలజీ ద్వారా నేరుగా ముఖ్యమంత్రి స్థాయికి తీసుకెళ్లే విధానంగా ఇది రూపొందింది. తరువాత ఇదే తరహా ఆలోచనను దేశవ్యాప్తంగా మరింత పెద్ద స్థాయిలో అమలు చేసే ప్రయత్నాలు కనిపించాయి. అంటే.. గుజరాత్లో పాలనా ప్రయోగం దేశవ్యాప్తంగా పాలనా మోడల్ అనే మార్పు మోదీ రాజకీయ ప్రయాణంలో ఒక ప్రత్యేక అంశంగా మారింది.
2014 తర్వాత అసలు మార్పు.. ప్రభుత్వం ఫైళ్లలో నుంచి ఫోన్లోకి.. 2014లో ప్రధాని అయిన తర్వాత మోదీ పాలనలో టెక్నాలజీ మరింత కీలక సాధనంగా మారింది. డిజిటల్ ఇండియా, డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, UPI వంటి వ్యవస్థలు ప్రభుత్వ సేవలను డిజిటల్ మార్గంలో ప్రజలకు చేరువ చేసే ప్రయత్నాల్లో భాగమయ్యాయి. ప్రభుత్వం స్వయంగా Digital Indiaని పారదర్శకత, సేవల వేగం, డిజిటల్ చెల్లింపులు, DBT వంటి అంశాలతో అనుసంధానిస్తోంది. ఇక్కడ అసలు కథ టెక్నాలజీని తీసుకురావడం కాదు.. దాన్ని జనజీవితంలోకి తీసుకెళ్లడం… ఒకప్పుడు బ్యాంక్కి వెళ్లాల్సిన లావాదేవీ.. ఇప్పుడు క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్తో పూర్తవుతోంది. ప్రభుత్వ పథకం కోసం కార్యాలయానికి వెళ్లాల్సిన అవసరం తగ్గింది. డిజిటల్ గుర్తింపు, చెల్లింపులు, డాక్యుమెంట్లు, ప్రభుత్వ సేవలు ఒకే డిజిటల్ ఎకోసిస్టమ్లోకి వస్తున్నాయి. ఇది మోదీ పాలనలో కనిపించిన “స్కేల్” రాజకీయానికి ఒక ఉదాహరణ.
Startup India.. ఉద్యోగం అడిగే యువత నుంచి కంపెనీ నిర్మించే యువత వరకు
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరో కీలక అంశం స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్. Startup India వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా యువ పారిశ్రామికవేత్తలను ప్రోత్సహించడం మోదీ ప్రభుత్వ ప్రధాన ఆర్థిక కథనాల్లో ఒకటిగా మారింది. స్టార్టప్లు, ఫిన్టెక్, డీప్టెక్, స్పేస్ టెక్నాలజీ, సెమీకండక్టర్లు వంటి రంగాలను భవిష్యత్ వృద్ధికి కీలకంగా ప్రభుత్వం చూస్తోంది. మోదీ ప్రసంగాల్లో తరచుగా వినిపించే “జాబ్ సీకర్ నుంచి జాబ్ క్రియేటర్” అనే భావన కూడా ఈ మార్పుకు ప్రతీక. అయితే ఇక్కడ మరో కోణం ఉంది. స్టార్టప్ల సంఖ్య పెరగడం ఒక్కటే ఆర్థిక విజయానికి కొలమానం కాదు. వాటి నిలకడ, ఉద్యోగాల సృష్టి, పెట్టుబడులు, ఉత్పాదకత, గ్లోబల్ పోటీ సామర్థ్యం వంటి అంశాలే దీర్ఘకాలిక ప్రభావాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. అందుకే Startup India కథను “యువత కోసం కొత్త ఆర్థిక ప్రయోగశాల”గా చూడవచ్చు.
Make in India నుంచి AI వరకు.. తదుపరి బెట్టింగ్ టెక్నాలజీపైనే
మోదీ పాలనలో టెక్నాలజీ ఎజెండా కేవలం డిజిటల్ పేమెంట్ల దగ్గర ఆగలేదు. AI, సెమీకండక్టర్లు, క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్, డీప్టెక్ వంటి రంగాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెంచుతోంది. Digital India కార్యక్రమం కూడా ఈ రంగాలను భవిష్యత్ అవకాశాలతో అనుసంధానిస్తోంది. ఇది మరో ఆసక్తికరమైన మార్పును సూచిస్తోంది. 2000లలో “గుజరాత్ను పారిశ్రామికంగా మార్చాలి” అనే లక్ష్యం ఉంటే.. 2020లలో “భారత్ను టెక్నాలజీ విలువ గొలుసులో పైకి తీసుకెళ్లాలి” అనే లక్ష్యం కనిపిస్తోంది. అంటే పాలనా ఎజెండా కాలంతో పాటు మారుతూ వచ్చింది. ప్రపంచ వేదికపై.. ‘India First’ నుంచి ‘Global South’ వరకు మోదీ ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలో భారత విదేశాంగానికి కూడా ఎక్కువ ప్రజా దృష్టి వచ్చింది. G20 అధ్యక్షత, Global South అంశాలపై భారత్ ప్రాధాన్యం, వివిధ దేశాలతో వ్యూహాత్మక సంబంధాలు, రక్షణ తయారీ, స్వావలంబన వంటి అంశాలు ప్రభుత్వ విదేశాంగ కథనంలో కీలకంగా మారాయి.ఇక్కడ కూడా మోదీ శైలి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది
దేశీయ పాలనలో “స్కేల్”.. విదేశాంగంలో “విజిబిలిటీ”.
భారత్ తన ప్రయోజనాలను ప్రపంచ వేదికపై మరింత స్పష్టంగా ప్రస్తావించాలనే దిశలో దౌత్య ప్రయత్నాలు జరిగాయి. అయితే ఈ విధానాల ప్రభావాన్ని అంచనా వేయాలంటే వాణిజ్యం, భద్రత, పెట్టుబడులు, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు వంటి అనేక కొలమానాలను విడిగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
25 ఏళ్ల తర్వాత అసలు ప్రశ్న ఏంటి?
మోదీ 25 ఏళ్ల పాలనా ప్రయాణాన్ని కేవలం విజయాల జాబితాగా చూడటం ఒక కోణం మాత్రమే. మరో కోణం ఏమిటంటే.. ఇంతకాలం అధికారంలో ఉన్న నాయకుడు వ్యవస్థను ఎంతవరకు మార్చగలిగాడు? 2001లో గుజరాత్లో ప్రారంభమైన టెక్నాలజీ ఆధారిత గవర్నెన్స్ ప్రయోగాలు.. 2014 తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా డిజిటల్ మౌలిక వసతులుగా మారాయి. గుజరాత్లోని పెట్టుబడి ఆకర్షణ ప్రయత్నాలు.. జాతీయ స్థాయిలో Make in India, manufacturing, startup విధానాలుగా విస్తరించాయి.డిజిటల్ గవర్నెన్స్.. UPI, DBT, India Stack వంటి పెద్ద ఎత్తున ఉపయోగించే వ్యవస్థలుగా పరిణామం చెందింది. ఇదే మోదీ 25 ఏళ్ల ప్రయాణంలో కనిపించే ప్రధాన థీమ్ — “ఐడియా నుంచి ఇన్స్టిట్యూషన్.. ఇన్స్టిట్యూషన్ నుంచి స్కేల్.” ఇప్పుడు లక్ష్యం.. 2047.. మోదీ రాజకీయ కథనంలో ప్రస్తుతం అత్యంత పెద్ద లక్ష్యం Viksit Bharat 2047. స్వాతంత్ర్య శతాబ్ది నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా భారత్ను నిలపాలన్న లక్ష్యాన్ని ఆయన పలుమార్లు ప్రస్తావించారు. 2025లో 25వ సంవత్సరం ప్రారంభాన్ని గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు కూడా మరింత కష్టపడి Viksit Bharat లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు పనిచేస్తానని పేర్కొన్నారు.
అందువల్ల 25 ఏళ్ల మైలురాయి ఒక ముగింపు కాదు.
2001–2014లో రాష్ట్ర స్థాయి ప్రయోగాలు.. 2014–2024లో జాతీయ స్థాయిలో స్కేలింగ్.. 2024 తర్వాత టెక్నాలజీ, తయారీ, AI, సెమీకండక్టర్లు, అభివృద్ధి చెందిన భారత్ వైపు తదుపరి దశ.. అనే మూడు దశల్లో ఈ ప్రయాణాన్ని చదవవచ్చు.
చివరగా.. నరేంద్ర మోదీ 25 ఏళ్ల పబ్లిక్ లైఫ్ను ఒక వాక్యంలో చెప్పాలంటే.. ఇది కేవలం పదవుల ప్రయాణం కాదు.. ఒక పాలనా ఆలోచనను రాష్ట్ర స్థాయి నుంచి 140 కోట్ల జనాభా ఉన్న దేశ స్థాయికి స్కేల్ చేయడానికి జరిగిన దీర్ఘ ప్రయోగం.
ఆ ప్రయోగం ఎంతవరకు విజయవంతమైంది? ఏ రంగాల్లో ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంది? ఎక్కడ సవాళ్లు మిగిలాయి? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు మాత్రం రాజకీయ అభిప్రాయాల కంటే గణాంకాలు, ఆర్థిక సూచీలు, సామాజిక ఫలితాలు, సంస్థాగత మార్పులను పరిశీలించినప్పుడే స్పష్టమవుతాయి.
సెప్టెంబర్ 17న వచ్చే మరో పుట్టినరోజు కంటే.. అక్టోబర్ 7తో ముడిపడిన ఈ 25 ఏళ్ల పాలనా మైలురాయే మోదీ రాజకీయ ప్రయాణానికి ప్రత్యేకమైన టైమ్లైన్ను ఇస్తోంది.
