China Brahmaputra Dam: చైనా తమ దేశ ప్రయోజనాల కోసం అనేక తప్పుడు మార్గాలు అనుసరిస్తుంది. వివిధ దేశాల ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తుంది. తైవాన్, భారత్‌ సరిహద్దుల్లోనూ తప్పుడు పనులు చేస్తోంది. తాజాగా భారత ప్రయోజనాలను దెబ్బతీసేలా టిబెట్‌లోని మెడాగ్‌ (మోటువో) కౌంటీలో బ్రహ్మపుత్ర నది (యార్లుంగ్‌ సాంగ్పో)పై ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద హైడ్రోపవర్‌ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తోంది. భారత సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న ఈ భారీ ప్రాజెక్టు దిగువ ప్రాంతాలైన భారత్, బంగ్లాదేశ్‌కు నీటి ప్రవాహం, వరదలు, పర్యావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే ఇప్పుడు చైనా సొంత భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు ఈ డ్యామ్‌కు తీవ్రమైన భూకంప, కొండచరియల ముప్పు ఉందని హెచ్చరించడం వల్ల ప్రాజెక్టు భవిష్యత్తు మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది.

డ్యామ్‌ వివరాలు..
ఈ ప్రాజెక్టును మెడాగ్‌ హైడ్రోపవర్‌ స్టేషన్‌ అని పిలుస్తారు. ఇది యార్లుంగ్‌ సాంగ్పో నది గ్రేట్‌ బెండ్‌ ప్రాంతంలో ఐదు క్యాస్కేడింగ్‌ స్టేషన్లతో నిర్మాణం జరుగుతోంది. ఇన్‌స్టాల్డ్‌ కెపాసిటీ 60 గిగావాట్లు (60,000 మెగావాట్లు). వార్షిక విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం సుమారు 300 బిలియన్‌ కిలోవాట్‌–గంటలు అని అంచనా. ఇది చైనాలోని థ్రీ గోర్జెస్‌ డ్యామ్‌ కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. నిర్మాణ ఖర్చు 1.2 ట్రిలియన్‌ యువాన్‌ (సుమారు 137 నుంచి 167 బిలియన్‌ డాలర్లు) అని అంచనా. చైనా ప్రభుత్వం డిసెంబర్‌ 2024లో ఆమోదించిన ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం జూలై 2025లో ప్రారంభమైంది. 2033 నాటికి వాణిజ్య ఉత్పత్తి ప్రారంభం కావాలని లక్ష్యం.

భారతదేశ ఆందోళనలు.
ఈ డ్యామ్‌ భారత సరిహద్దుకు కేవలం 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండటం వల్ల భారత్‌కు తీవ్రమైన ఆందోళనలు ఉన్నాయి. చైనా నీటిని మళ్లించి పొడి కాలంలో నది ప్రవాహాన్ని 85 శాతం వరకు తగ్గించే అవకాశం ఉందని భారత్‌ భయపడుతోంది. ఇది అస్సాం, అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌లో వ్యవసాయం, తాగునీరు, జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులను ప్రభావితం చేస్తుంది. అలాగే వరదల సమయంలో ఒకేసారి భారీగా నీటిని వదిలేస్తే తీవ్ర వరదలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. భారత్‌ ఈ సమస్యను ఎదుర్కొనడానికి అప్పర్‌ సియాంగ్‌ డ్యామ్‌ వంటి కౌంటర్‌ ప్రాజెక్టులను వేగవంతం చేస్తోంది.

చైనా శాస్త్రవేత్తల హెచ్చరికలు..
ఆశ్చర్యకరంగా, చైనా సొంత భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు ఈ ప్రాజెక్టుకు తీవ్రమైన ముప్పు ఉందని హెచ్చరించారు. జూన్‌ 2026లో చైనీస్‌ భాషా జర్నల్‌ సెడిమెంటరీ జియాలజీ అండ్‌ టెథ్యాన్‌ జియాలజీలో ప్రచురితమైన పేపర్‌ డ్యామ్‌ అడుగున నేరుగా నడుస్తుందని తెలిపింది. ఈ ఫాల్ట్‌ ప్లీస్టోసీన్‌ కాలం నుంచి చాలా యాక్టివ్‌గా ఉంది. భూకంపాలు, ఫాల్ట్‌ కదలికలు, నేల లూజ్‌ స్ట్రక్చర్‌ వల్ల కొండచరియలు, కొల్లాప్స్‌లు సులభంగా సంభవించే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించారు. రిజర్వాయర్‌ ప్రాంతంలోని వాలులను బలపరచాలని, రిటైనింగ్‌ ప్రొటెక్షన్లు అమలు చేయాలని సూచించారు. 1950లో జరిగిన 8.6–8.7 తీవ్రత గల అస్సాం–టిబెట్‌ భూకంపం ఈ ప్రాంతం సమీపంలోనే సంభవించింది.

పర్యావరణ ప్రభావాలు..
చైనా ఈ మెగా ప్రాజెక్టు రెండు వైపులా సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ఒకవైపు ఇది శుభ్రమైన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి ద్వారా ఆర్థిక, ఎనర్జీ భద్రతను అందిస్తుంది. మరోవైపు హిమాలయాల్లోని అత్యంత సున్నితమైన భౌగోళిక నిర్మాణం వల్ల భూకంపాలు, భారీ కొండచరియలు, గ్లేషియల్‌ లేక్‌ అవుట్‌బరస్ట్‌ ఫ్లడ్స్‌ వంటి ప్రమాదాలు ఎక్కువ. థ్రీ గోర్జెస్‌ డ్యామ్‌ కంటే మూడు రెట్లు పెద్దదైన ఈ ప్రాజెక్టు ఖర్చు, రిస్క్‌ కూడా అధికం. చైనా సొంత శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరించడం వల్ల ఈ ప్రాజెక్టు రాజకీయంగా మరింత చర్చనీయాంశంగా మారింది.

భారత్‌పై ప్రభావం..
భారతదేశం కోసం ఇది నీటి భద్రతకు సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు. బ్రహ్మపుత్ర నది ద్వారా ఆధారపడే లక్షలాది మంది జీవనోపాధి, వ్యవసాయం, పర్యావరణం ప్రభావితం కావచ్చు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో జల వనరులను ఉమ్మడిగా నిర్వహించే ఒప్పందాలు లేనప్పుడు, ఇలాంటి ప్రాజెక్టులు ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. చైనా నీటిని మళ్లించం అని చెప్పినప్పటికీ, డ్యామ్‌ ఉనికి వల్ల నీటి నియంత్రణ శక్తి చైనా చేతుల్లోకి వెళ్లడం భౌగోళిక రాజకీయాల్లో కీలకం. పర్యావరణవేత్తలు జీవవైవిధ్య నష్టం, స్థానిక సముదాయాల స్థానభ్రంశం వంటి సమస్యలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

చైనా బ్రహ్మపుత్ర డ్యామ్‌ ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు కేవలం జల రాజకీయాల సమస్యగా మాత్రమే కాకుండా, భూకంప, పర్యావరణ సవాళ్లతో కూడిన సంక్లిష్ట సమస్యగా మారింది. చైనా సొంత శాస్త్రవేత్తల హెచ్చరికలు ఈ ప్రాజెక్టు రూపకల్పనలో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తున్నాయి. భారతదేశం కోసం ఇది నీటి భద్రత, పర్యావరణ రక్షణపై మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన సమయం. ద్వైపాక్షిక సంభాషణలు, శాస్త్రీయ సహకారం పారదర్శకత ద్వారా ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కొనడం అవసరం.