Parliament : పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రారంభం కానున్న వేళ దేశ రాజకీయాల్లో మరోసారి రాజ్యాంగ సవరణల చర్చ వేడెక్కుతోంది. మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు, లోక్సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, సీట్ల పెంపు వంటి అంశాలు కేంద్రంగా నిలుస్తున్నాయి. ఇవి సాధారణ చట్టాలు కావు. రాజ్యాంగ సవరణలు కావడంతో లోక్సభ, రాజ్యసభల్లో మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ అవసరం. ఇక్కడే అసలు రాజకీయ పరీక్ష మొదలవుతుంది.
మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టానికి ఇప్పటికే పార్లమెంట్ ఆమోదం తెలిపినా, అమలు మాత్రం జనగణన, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తర్వాతే జరగాల్సి ఉంది. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయాలని చూస్తోందన్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన బిల్లుపై కూడా చర్చలు మొదలవుతున్నాయి.
అయితే ప్రజల్లో ఇప్పటికీ ఒక సందేహం ఉంది. “సీట్లను 50 శాతం పెంచుతాం” అనే సాధారణ ప్రకటన కంటే, ఏ రాష్ట్రానికి ఎన్ని కొత్త లోక్సభ స్థానాలు వస్తాయి? ఏ జిల్లాలకు కొత్త నియోజకవర్గాలు ఏర్పడతాయి? అనే స్పష్టత ఉంటే చర్చ మరింత అర్థవంతంగా సాగుతుంది. సంఖ్యలు, ప్రాతిపదిక, ప్రమాణాలు ప్రజల ముందుకు వస్తే మద్దతు కూడా సులభంగా లభించే అవకాశం ఉంది.
మరోవైపు మహిళా రిజర్వేషన్ విషయంలో ప్రస్తుత ఎంపీల ఆందోళన కూడా రాజకీయ వాస్తవమే. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాల్లోనే 33 శాతం మహిళలకు కేటాయిస్తే, అనేక మంది పురుష ఎంపీలు తమ నియోజకవర్గాలను కోల్పోయే పరిస్థితి వస్తుంది. అందుకే ముందు లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను పెంచి, ఆ తర్వాత మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలనే అభిప్రాయం పలువురు రాజకీయ నాయకుల్లో ఉంది. కొత్త స్థానాలు పెరిగితే ప్రస్తుత ఎంపీలకు నష్టం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
అసలు ప్రశ్న మాత్రం ఒకటే. ప్రభుత్వం మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ సాధించగలదా?
లోక్సభలో అధికార కూటమికి బలం ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులకు కేవలం అధికార పార్టీ సంఖ్య సరిపోదు. సభలో హాజరైన సభ్యుల్లో రెండొంతుల మద్దతుతో పాటు మొత్తం సభ్యులలో కూడా నిర్దిష్ట మెజారిటీ అవసరం. రాజ్యసభలో పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా ఉండొచ్చు. ప్రాంతీయ పార్టీల వైఖరి, ప్రతిపక్ష వ్యూహం, దక్షిణాది రాష్ట్రాల అభ్యంతరాలు, జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్ల పునర్విభజనపై ఉన్న రాజకీయ భయాలు—ఇవన్నీ బిల్లు భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేస్తాయి.
ప్రత్యేకించి దక్షిణాది రాష్ట్రాలు జనాభా నియంత్రణలో విజయం సాధించిన తర్వాత, జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పునర్విభజన జరిగితే తమ ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోతుందనే ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. మరోవైపు ఉత్తరాది రాష్ట్రాలు జనాభా పెరుగుదల కారణంగా ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం కోరుతున్నాయి. ఈ సమతుల్యతను కాపాడటం కేంద్రానికి పెద్ద సవాలే.
అందువల్ల ప్రభుత్వం కేవలం సంఖ్యాబలం మీదే ఆధారపడలేను. రాజకీయ ఏకాభిప్రాయం, రాష్ట్రాల విశ్వాసం, పారదర్శకతతో కూడిన ప్రతిపాదనలు అవసరం. ముఖ్యంగా సీట్ల పెంపు, మహిళా రిజర్వేషన్ వంటి రెండు కీలక అంశాలను వేర్వేరుగా పరిశీలించాలా? లేక ఒకే రాజకీయ ప్యాకేజీగా తీసుకురావాలా? అన్నదీ నిర్ణయాత్మక అంశంగా మారుతుంది.
లోక్సభలో మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ అనేది కేవలం సంఖ్యల ఆట కాదు. అది రాజకీయ విశ్వాసానికి పరీక్ష. మహిళా సాధికారత, ప్రజాస్వామ్య ప్రాతినిధ్యం, రాష్ట్రాల సమానత్వం—ఈ మూడు లక్ష్యాల మధ్య సమతుల్యత సాధించినప్పుడే ఈ బిల్లులు విజయవంతమవుతాయి. లేకపోతే మరోసారి రాజకీయ చర్చలకే పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. వచ్చే పార్లమెంట్ సమావేశాలు ఈ దిశగా దేశ రాజకీయాలకు కీలక మలుపు కావచ్చు.
మరి లోక్ సభలో మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ సాధ్యమేనా? అన్న దానిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడండి
