కరవు సీమ నుంచి ఉద్యాన సీమగా..
రాయలసీమకు లక్ష కోట్ల పచ్చని ప్రణాళిక
Rayalaseema Horticulture Project : రాయలసీమ పేరు వినగానే ఒకప్పుడు కరవు, వర్షాభావం, నీటి కొరత గుర్తుకొచ్చేవి. సాగునీటి కోసం ఎదురుచూసే రైతు, వలస వెళ్లే కుటుంబాలు, వర్షాలపై ఆధారపడే వ్యవసాయం.. ఇవే ఈ ప్రాంతం ఎదుర్కొన్న ప్రధాన సవాళ్లు. అయితే ఇప్పుడు అదే రాయలసీమను ఉద్యాన పంటల ప్రపంచ స్థాయి కేంద్రంగా మార్చే దిశగా ఒక భారీ అడుగు పడుతోంది. అక్టోబర్ 2.. గాంధీ జయంతి రోజున మదనపల్లె వేదికగా రాయలసీమ సమీకృత ఉద్యాన అభివృద్ధి ప్రణాళికకు శంకుస్థాపన జరగనుంది.
ఇది కేవలం ఒక హార్టీకల్చర్ ప్రాజెక్టు కాదు. వ్యవసాయం, నీరు, రహదారులు, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్, కోల్డ్ చైన్, మార్కెటింగ్, ఎగుమతులు.. అన్నింటినీ ఒకే గొడుగు కిందకు తీసుకొచ్చే సమగ్ర ఆర్థిక ప్రణాళిక.
ప్రస్తుత ప్రణాళిక ప్రకారం మొత్తం రూ.లక్ష కోట్ల పెట్టుబడులను సమీకరించాలనేది లక్ష్యం. ఇందులో సుమారు రూ.40 వేల కోట్లు ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు కాగా, మరో రూ.60 వేల కోట్లను ప్రైవేట్ రంగం నుంచి సమీకరించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. కేంద్రం పూర్వోదయ పథకం కింద రూ.40 వేల కోట్ల వరకు సహకారం అందించే నిర్మాణం ప్రాజెక్టుకు కీలకంగా మారనుంది.
కేవలం తోటలు పెంచితే సరిపోదు
రాయలసీమలో మామిడి, టమాటా, అరటి, దానిమ్మ, బత్తాయి, నిమ్మ, జామ వంటి పంటలకు ఇప్పటికే మంచి అవకాశాలున్నాయి. ఇప్పుడు ఆ అవకాశాలను పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చడమే అసలు సవాలు.
ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన ప్రణాళికలో 201 హార్టీకల్చర్ క్లస్టర్లను అభివృద్ధి చేయాలని భావిస్తోంది. ప్రకాశం, మార్కాపురం ప్రాంతాలతో కలిపి 10 జిల్లాల్లోని 303 మండలాలు, 5,869 గ్రామాలను ప్రణాళిక పరిధిలోకి తీసుకురానున్నారు.
అంటే రైతు పొలంలో పంట పండించడంతో కథ ముగియకూడదు.
పంట → సేకరణ → నిల్వ → శీతల గిడ్డంగి → ప్రాసెసింగ్ → ప్యాకేజింగ్ → బ్రాండింగ్ → మార్కెటింగ్ → ఎగుమతి.. ఈ మొత్తం గొలుసు రైతుకు అందుబాటులోకి రావాలి.
అప్పుడే ఉద్యాన పంట నిజమైన ‘విలువ ఆధారిత వ్యవసాయం’గా మారుతుంది.
నీరు లేకుండా ఉద్యాన విప్లవం సాధ్యమా?
ఇక్కడే ప్రాజెక్టులోని మరో కీలక అంశం కనిపిస్తుంది. ఉద్యాన పంటలకు నీటి భద్రత అత్యవసరం. అందుకే ప్రణాళికలో రూ.20,884 కోట్ల మేర సాగునీటి పనులకు కేటాయింపు ఉంది. హంద్రీ-నీవా, గాలేరు-నగరి, తెలుగు గంగ వంటి ప్రాజెక్టుల ఆధునికీకరణ, నీటి నిల్వలు, పంపిణీ వ్యవస్థల బలోపేతం వంటి పనులపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెడుతోంది.
ఉద్యాన రంగానికి రూ.14,906 కోట్లు, నీటిపారుదల కోసం రూ.20,884 కోట్లు, గ్రామీణ రహదారులు, అనుసంధాన మౌలిక వసతుల కోసం రూ.4,562 కోట్లు కేటాయించే నిర్మాణం ప్రణాళికలో ఉంది.
ఈ సంఖ్యలు చూస్తే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. రాయలసీమ ఉద్యాన హబ్ అంటే మొక్కలు నాటే కార్యక్రమం కాదు.. వ్యవసాయానికి అవసరమైన మొత్తం ఎకోసిస్టమ్ను నిర్మించే ప్రయత్నం.
లక్ష కోట్ల పెట్టుబడి.. రైతు చేతికి ఎంత?
ఇదే ఈ ప్రాజెక్టు విజయాన్ని నిర్ణయించే అసలు ప్రశ్న.
లక్ష కోట్ల పెట్టుబడి రావడం గొప్ప విషయమే. కానీ ఆ పెట్టుబడిలో ఎంత భాగం రైతు పొలానికి చేరుతుంది? రైతు ఉత్పత్తికి ఎంత విలువ పెరుగుతుంది? మధ్యవర్తులపై ఆధారపడటం ఎంత తగ్గుతుంది? పంట ధరల్లో స్థిరత్వం ఎంత పెరుగుతుంది? ఇవే ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు.
ప్రభుత్వం అంచనాల ప్రకారం ప్రస్తుతం రాయలసీమలో సుమారు 8.41 లక్షల హెక్టార్లలో ఉద్యాన పంటలు సాగవుతున్నాయి. 2030 నాటికి ఈ విస్తీర్ణాన్ని 14.41 లక్షల హెక్టార్లకు, ఉత్పత్తిని 222 లక్షల టన్నుల నుంచి 435 లక్షల టన్నులకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ఇంత పెద్ద ఉత్పత్తి వస్తే మార్కెట్ వ్యవస్థ కూడా అంతే వేగంగా పెరగాలి. లేకపోతే ఉత్పత్తి పెరిగి ధర పడిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే ప్రాసెసింగ్, కోల్డ్ స్టోరేజ్, ఎగుమతులు, మార్కెటింగ్ వ్యవస్థలు ఈ ప్రాజెక్టులో అంతర్భాగంగా ఉండాలి.
రైతు నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్ వరకు
రాయలసీమలో పండిన మామిడి విదేశీ మార్కెట్కు వెళ్లాలి. ఇక్కడ పండిన దానిమ్మకు అంతర్జాతీయ బ్రాండ్ రావాలి. టమాటా, అరటి, నిమ్మ వంటి పంటలకు ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమలు రావాలి. రైతు కేవలం ముడి ఉత్పత్తి అమ్మే వ్యక్తిగా కాకుండా.. విలువ గొలుసులో భాగస్వామిగా మారాలి.
అందుకోసం రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలు (FPOలు), కోల్డ్ చైన్లు, గిడ్డంగులు, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు, నాణ్యత ప్రమాణాలు, ఎగుమతి కేంద్రాలు కీలకం కానున్నాయి. ప్రణాళికలో ఈ అంశాలన్నింటినీ అనుసంధానించే విధానాన్ని ప్రతిపాదించారు.
రహదారులు కూడా వ్యవసాయ మౌలిక వసతులే
ఒక రైతు పండించిన పంట మార్కెట్కు చేరడానికి గంటల తరబడి పట్టినా, రవాణా ఖర్చు అధికమైనా.. రైతుకు లాభం తగ్గిపోతుంది. అందుకే గ్రామీణ రహదారులు, మార్కెట్లకు అనుసంధానం కూడా హార్టీకల్చర్ ప్రాజెక్టులో కీలక భాగం.
ప్రణాళికలో గ్రామీణ రహదారులు, రోడ్డు-రైలు-నౌకాశ్రయ అనుసంధానానికి రూ.4,562 కోట్లను కేటాయించే ప్రతిపాదన ఉంది.
ఇది అమలైతే రాయలసీమ వ్యవసాయం కేవలం స్థానిక మార్కెట్లకే పరిమితం కాకుండా.. రాష్ట్ర, జాతీయ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లతో మరింత బలంగా అనుసంధానమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
మదనపల్లె నుంచి మొదలయ్యే కొత్త అధ్యాయం
అక్టోబర్ 2న మదనపల్లెలో జరగబోయే కార్యక్రమానికి మరో ప్రత్యేకత కూడా ఉంది. అదే సందర్భంగా రిలయన్స్ సంస్థ భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేయనున్న ‘ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్’కు కూడా శంకుస్థాపన చేయనున్నారు. వ్యవసాయ విద్య, సాంకేతికత, పరిశోధన, ఆధునిక సాగు విధానాలకు ఇది ఒక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలనే లక్ష్యం ఉంది.
అంటే ఒకవైపు పొలాల్లో మార్పు.. మరోవైపు వ్యవసాయ విద్య, పరిశోధనలో మార్పు. రెండూ కలిసినప్పుడే దీర్ఘకాలిక ఫలితం సాధ్యమవుతుంది.
అసలు పరీక్ష.. అమలులోనే
అయితే భారీ సంఖ్యలు ప్రకటించడం కంటే వాటిని నేలమీద అమలు చేయడం ముఖ్యం. రూ.లక్ష కోట్ల పెట్టుబడి లక్ష్యం వాస్తవ పెట్టుబడిగా మారాలి. క్లస్టర్లు కాగితాలపై కాకుండా రైతు పొలాల్లో కనిపించాలి. సాగునీటి పనులు సమయానికి పూర్తవ్వాలి. ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు నిజంగా రావాలి. ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు ఏర్పడాలి. మార్కెట్ లింకేజీలు పనిచేయాలి. ముఖ్యంగా రైతుకు న్యాయమైన ధర దక్కాలి.
అదే సమయంలో నీటి లభ్యతను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా ఉద్యాన పంటల విస్తరణ జరగకుండా పంట ప్రణాళిక శాస్త్రీయంగా ఉండాలి. వాతావరణ మార్పులు, ఎల్నినో వంటి పరిణామాల ప్రభావాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, సూక్ష్మసేద్యం, నీటి సంరక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
రాయలసీమను కరవు సీమ నుంచి ఉద్యాన సీమగా మార్చడం ఒకరోజులో సాధ్యమయ్యే పని కాదు. కానీ సరైన ప్రణాళిక, నీటి భద్రత, రైతు కేంద్రిత పెట్టుబడులు, మార్కెట్ అనుసంధానం, సాంకేతికత, పారదర్శక అమలు ఉంటే ఇది ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త దిశను తెరవగలదు.
గాంధీ జయంతి రోజున మదనపల్లెలో పడే శంకుస్థాపన రాయి కేవలం ఒక భవనానికి పునాది కాకుండా.. రైతు పొలం నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్ వరకు వెళ్లే రాయలసీమ కొత్త ఆర్థిక ప్రయాణానికి పునాది కావాలి.
అదే జరిగితే.. ఒకప్పుడు కరవుకు ప్రతీకగా చెప్పుకున్న రాయలసీమ, భవిష్యత్తులో భారతదేశ ఉద్యాన ఉత్పత్తుల పటంలో ఒక కీలక కేంద్రంగా నిలిచే అవకాశం ఉంటుంది.
లక్ష కోట్ల పెట్టుబడితో రాయలసీమ ఉద్యానవన పంటల ప్రాజెక్ట్ కు శంఖుస్థాపన.. దీనిపై రామ్ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడొచ్చు.
