Donald Trump : అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ విదేశీ విధానంలో మార్పు కనిపిస్తోంది. సంప్రదాయ మిత్రదేశమైన బ్రిటన్తో సంబంధాలలో మార్పు చూపుతున్నారు. చారిత్రకంగా అమెరికాకు బ్రిటన్ సన్నిహిత మిత్రదేశం అయినప్పటికీ, ట్రంప్ హయాంలో సౌదీ అరేబియా వైపు ఆసక్తి పెరగడం వెనుక ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక కారణాలు ఉన్నాయి.
అమెరికా, బ్రిటన్ మధ్య సంబంధాలు భాష, సంస్కృతి, ఆర్థిక, సైనిక రంగాలలో గాఢంగా ఉన్నాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఈ రెండు దేశాలు ఐక్యరాజ్య సమితి, నాటో వంటి అంతర్జాతీయ వేదికలలో ఒకరికొకరు అండగా నిలిచాయి. ‘ఫైవ్ ఐస్’ (అమెరికా, బ్రిటన్, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్) ఇంటెలిజెన్స్ భాగస్వామ్యం ఈ సంబంధాల బలాన్ని చాటుతుంది. అమెరికా అధ్యక్షులు సాధారణంగా తమ తొలి విదేశీ పర్యటనలో బ్రిటన్ను సందర్శించడం ఆనవాయితీగా ఉంది.
బ్రెగ్జిట్ ప్రభావం
బ్రెగ్జిట్ తర్వాత బ్రిటన్ ఆర్థిక సవాళ్లను, అంతర్జాతీయ ప్రాభవం తగ్గుదలను ఎదుర్కొంది. యూరోపియన్ యూనియన్ నుంచి వైదొలగడం వల్ల బ్రిటన్ రుణ భారం పెరిగి, ఆర్థిక ఒత్తిడి ఎదుర్కొంటోంది. ఈ పరిస్థితి అమెరికాతో సంబంధాలలో బ్రిటన్ ప్రాధాన్యతను తగ్గించింది.
సౌదీకి ఎందుకు ప్రాధాన్యం?
2017లో తన తొలి విదేశీ పర్యటనగా సౌదీ అరేబియాను ఎంచుకున్న ట్రంప్, 2025లో రెండోసారి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన తర్వాత కూడా ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు. బ్రిటన్ను పక్కనపెట్టి సౌదీకి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వెనుక ఆర్థిక, రాజకీయ, వ్యూహాత్మక కారణాలు ఉన్నాయి.
ఆర్థిక ప్రయోజనాలు
సౌదీ అరేబియా అమెరికాలో భారీ పెట్టుబడులకు సిద్ధంగా ఉంది. 2017లో ట్రంప్ సౌదీ పర్యటన సందర్భంగా 600 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులు, 142 బిలియన్ డాలర్ల రక్షణ ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం అమెరికాకు అధునాతన యుద్ధ సామాగ్రి, వైమానిక, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు, నౌకాదళ భద్రత వంటి రంగాలలో లాభాలను అందించింది. ఈ ఒప్పందం అమెరికా చరిత్రలో అతిపెద్ద రక్షణ సహకార ఒప్పందంగా నిలిచింది.
వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలు
పశ్చిమాసియాలో సౌదీ అరేబియా అమెరికాకు కీలకమైన వ్యూహాత్మక భాగస్వామి. ఇరాన్ను నియంత్రించడం, చమురు మార్కెట్పై ఆధిపత్యం, ఇండో–పసిఫిక్ రీజియన్లో చైనా ప్రాబల్యాన్ని అడ్డుకోవడం వంటి లక్ష్యాలకు సౌదీ సహకారం అవసరం. చైనా పెరుగుతున్న ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడానికి అమెరికా తన దృష్టిని యూరప్ నుంచి ఇండో–పసిఫిక్కు మళ్లించింది, ఇది బ్రిటన్కు ఇచ్చే ప్రాధాన్యతను తగ్గించింది.
సౌదీ అరేబియా కొత్త ఆర్థిక శక్తి
సౌదీ అరేబియా తన ఆర్థిక వనరులను చమురుపై ఆధారపడకుండా వైవిధ్యపరచడానికి విజన్–2030 కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, సాంకేతిక రంగాలలో పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తోంది. సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ స్థాపించిన ‘హుమైన్’ సంస్థ అమెరికా టెక్ దిగ్గజాలతో సహకారం కోరుతోంది. టెస్లా, ఓపెన్ ఏఐ, ఎన్విడియా, అమెజాన్ వంటి సంస్థల అధిపతులు సౌదీలో జరిగిన అమెరికా–సౌదీ ఇన్వెస్ట్మెంట్ సమ్మిట్లో పాల్గొనడం ఈ సహకారాన్ని సూచిస్తుంది.
ట్రంప్–సౌదీ వ్యక్తిగత సంబంధాలు
ట్రంప్ అల్లుడు జారెడ్ కుష్నర్కు సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్తో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. వీరిద్దరూ వాట్సాప్లో సంభాషించే స్థాయిలో సన్నిహితంగా ఉన్నారని చెబుతారు, ఇది ట్రంప్ విధానంలో సౌదీకి ప్రాధాన్యతనివ్వడంలో ఒక కారణంగా ఉండవచ్చు.
బ్రిటన్కు దూరం..
బ్రెగ్జిట్ తర్వాత బ్రిటన్ ఆర్థిక స్థిరత్వం సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. రుణ భారం, అంతర్జాతీయ ప్రాభవం తగ్గడం వల్ల అమెరికాకు బ్రిటన్తో సంబంధాలు ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ట్రంప్ యొక్క ‘‘అమెరికా ఫస్ట్’’ విధానం ఆర్థిక లాభాలపై దష్టి సారించడం వల్ల సౌదీ వంటి దేశాలు ముందు వరుసలో నిలిచాయి.
చైనా ప్రభావం
పెరుగుతున్న చైనా ఆర్థిక, సైనిక శక్తి అమెరికాను ఇండో–పసిఫిక్ రీజియన్పై దృష్టి పెట్టేలా చేసింది. ఈ పరిణామం యూరప్ దేశాలతో సంబంధాలను రీకాలిబ్రేట్ చేయడానికి దారితీసింది, ఇందులో బ్రిటన్ కూడా ఉంది.
