ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పురస్కారాల్లో ఒకటైన నోబెల్ శాంతి బహుమతి 2026లో దక్షిణాఫ్రికాకు చెందిన ప్రముఖ న్యాయవాది, మానవ హక్కుల కార్యకర్త నవనీతమ్ ‘నవి’ పిళ్లైను వరించినట్లు ప్రకటించారు. శాంతి స్థాపన, అంతర్జాతీయ చట్టాల పరిరక్షణ కోసం ఆమె చేసిన విశేష కృషికి గుర్తింపుగా ఈ అవార్డును ఎంపిక చేసినట్లు నార్వే నోబెల్ కమిటీ వెల్లడించింది. భారతీయ మూలాలు, ముఖ్యంగా తమిళనాడుతో అనుబంధం ఉన్న కుటుంబ నేపథ్యం కలిగిన ఆమెకు ఈ గౌరవం దక్కడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సైతం ఈ పురస్కారంపై పలుమార్లు ఆసక్తి వ్యక్తం చేసిన నేపథ్యంలో, ఈ ప్రకటన అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది.
ఎవరీ నవి పిళ్లై?
నవనీతమ్ పిళ్లై 1941 సెప్టెంబర్ 23న దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రుల కుటుంబ మూలాలు భారతదేశంలోని తమిళ సమాజంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఆమె పూర్వీకులు 1890వ దశకంలో బ్రిటిష్ పాలనలో భారతదేశం నుంచి దక్షిణాఫ్రికాకు వలస వెళ్లిన కార్మికుల్లో భాగమని చారిత్రక వివరాలు చెబుతున్నాయి. సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించిన ఆమె, చిన్నప్పటి నుంచే విద్యకు ప్రాధాన్యమిస్తూ న్యాయరంగంలో ఉన్నత స్థానానికి చేరుకున్నారు.
దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష అమలులో ఉన్న సమయంలో నల్లజాతీయులు, ఇతర అణగారిన వర్గాలు ఎదుర్కొన్న అన్యాయాలను ఆమె దగ్గరగా చూశారు. ఈ అనుభవాలే ఆమెను న్యాయవాద వృత్తి వైపు నడిపించాయి. జాతి వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న కార్యకర్తలకు న్యాయపరమైన సహాయం అందించారు. రాజకీయ ఖైదీల హక్కులు, జైళ్లలో చిత్రహింసలు, ఖైదీల పట్ల అమానవీయ ప్రవర్తన వంటి అంశాలపై పోరాటం చేశారు.
అడ్డంకులను అధిగమించి న్యాయరంగంలో ప్రత్యేక గుర్తింపు
డర్బన్‌లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నాటల్‌లో చదువుకున్న పిళ్లై, 1963లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్‌, 1965లో న్యాయశాస్త్ర పట్టా పొందారు. ఆ తర్వాత న్యాయవాదిగా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. 1967లో తన సొంత న్యాయ సంస్థను ప్రారంభించి, నాటల్ ప్రావిన్స్‌లో సొంత న్యాయవాద సంస్థను స్థాపించిన తొలి మహిళగా గుర్తింపు పొందారు.
అయితే, అప్పటి దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష కారణంగా ఆమె అనేక వివక్షాపూరిత పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నారు. న్యాయరంగంలోనూ శ్వేతజాతీయేతర మహిళలకు అవకాశాలు పరిమితంగా ఉండేవి. అయినప్పటికీ, ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. హార్వర్డ్ లా స్కూల్‌లో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి, అంతర్జాతీయ న్యాయంపై మరింత పట్టు సాధించారు. 1988లో హార్వర్డ్ నుంచి న్యాయశాస్త్రంలో డాక్టరేట్ పొందిన తొలి దక్షిణాఫ్రికా వ్యక్తిగా ఆమెకు గుర్తింపు లభించింది.
నెల్సన్ మండేలా ప్రభుత్వంలో కీలక బాధ్యతలు
దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష అంతానికి దారితీసిన రాజకీయ మార్పుల అనంతరం 1995లో నవి పిళ్లై దేశ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. ఆ పదవిని చేపట్టిన తొలి శ్వేతజాతీయేతర మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు. అనంతరం రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్‌లో న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు. 1999 నుంచి 2003 వరకు ఆ ట్రిబ్యునల్‌లో సేవలందించడంతోపాటు అధ్యక్ష న్యాయమూర్తిగా కూడా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.
రువాండా మారణహోమానికి సంబంధించిన కేసుల్లో ఆమె పాత్ర అంతర్జాతీయ న్యాయచరిత్రలో ప్రత్యేకంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా అత్యాచారం, లైంగిక హింస వంటి నేరాలు మారణహోమానికి సంబంధించిన చర్యలుగా పరిగణించేందుకు దోహదపడిన కీలక న్యాయపరమైన పరిణామాల్లో ఆమె పాత్ర ఉంది. యుద్ధాల్లో మహిళలపై జరిగే లైంగిక హింసను అంతర్జాతీయ నేరంగా గుర్తించే దిశగా ఆమె చేసిన కృషి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు అందుకుంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా సేవలు
2003లో అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన పిళ్లై, 2008 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. అదే ఏడాది ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా నియమితులయ్యారు. 2008 సెప్టెంబర్ 1న బాధ్యతలు స్వీకరించిన ఆమె, 2014 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. 2012లో ఆమె పదవీకాలాన్ని మరో రెండేళ్లు పొడిగించారు.
ఈ సమయంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు, జాతి వివక్ష, మహిళలపై హింస, భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ, మైనారిటీల హక్కుల వంటి అంశాలపై ఆమె గళమెత్తారు. బాధితులకు న్యాయం అందించడమే అంతర్జాతీయ సమాజం ప్రధాన బాధ్యతగా ఉండాలని పలు సందర్భాల్లో స్పష్టం చేశారు.
మహిళలపై గృహహింసను అరికట్టేందుకు కూడా ఆమె కృషి చేశారు. బాధిత మహిళలకు సహాయం అందించే సంస్థలతో పనిచేయడంతోపాటు, మహిళల హక్కుల పరిరక్షణ కోసం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. 1992లో అంతర్జాతీయ మహిళా హక్కుల సంస్థ ‘ఈక్వాలిటీ నౌ’ సహ వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరిగా నిలిచారు.
అంతర్జాతీయ వివాదాలపైనా స్పష్టమైన వైఖరి
నవి పిళ్లై తన పదవీకాలంలో అనేక అంతర్జాతీయ వివాదాలు, మానవ హక్కుల అంశాలపై స్పష్టమైన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు. శ్రీలంక అంతర్యుద్ధం ముగింపు దశలో తమిళ పౌరులపై జరిగినట్లు ఆరోపణలు వచ్చిన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. గాజా యుద్ధ సమయంలో ఇజ్రాయెల్, హమాస్ రెండింటి చర్యలు అంతర్జాతీయ చట్టాలను ఉల్లంఘించి ఉండవచ్చని పేర్కొన్నారు. సిరియా అంతర్యుద్ధాన్ని పరిష్కరించడంలో అంతర్జాతీయ సమాజం విఫలమవుతోందని కూడా విమర్శించారు.
ఆమె వ్యాఖ్యలు కొన్ని సందర్భాల్లో వివాదాలకు దారితీసినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టాలను అమలు చేయాలనే తన వైఖరిని కొనసాగించారు. అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలు, రాజకీయ నాయకులు ఎవరైనా సరే, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ విషయంలో బాధ్యత వహించాలన్నది ఆమె ప్రధాన వాదనగా నిలిచింది.
ట్రంప్‌కు దక్కని నోబెల్.. పిళ్లైకు ఎందుకంటే?
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ నోబెల్ శాంతి బహుమతిపై పలుమార్లు తన ఆసక్తిని వ్యక్తం చేశారు. అంతర్జాతీయ సంఘర్షణల పరిష్కారంలో తన పాత్రను ప్రస్తావిస్తూ ఈ అవార్డు తనకు రావాలని ఆయన కోరుకున్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. అయితే నోబెల్ శాంతి బహుమతి విజేతను ఎంపిక చేసే అధికారం నార్వే నోబెల్ కమిటీదే. రాజకీయ నాయకుల ఆకాంక్షలు లేదా ప్రచారం ఆధారంగా కాకుండా, శాంతి స్థాపనకు చేసిన కృషి, అంతర్జాతీయ సహకారం, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
ఈ నేపథ్యంలో నవి పిళ్లైకు ఈ పురస్కారం ప్రకటించినట్లు వచ్చిన సమాచారం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఆమె దశాబ్దాలుగా న్యాయరంగంలో కొనసాగిస్తూ, వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటం నుంచి ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా పనిచేయడం వరకు విస్తృత సేవలందించారు. అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థలో మహిళల పాత్రను బలోపేతం చేయడం, యుద్ధ నేరాల విచారణలో బాధితుల హక్కులకు ప్రాధాన్యం కల్పించడం వంటి అంశాల్లో ఆమె కృషి గుర్తింపు పొందింది.
మానవ హక్కుల కోసం సాగిన సుదీర్ఘ ప్రయాణానికి గుర్తింపు
నవి పిళ్లై జీవితం ప్రతికూల పరిస్థితులను అధిగమించి ప్రపంచ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందిన ప్రయాణానికి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. పేద కుటుంబంలో జన్మించి, వర్ణవివక్షను ఎదుర్కొంటూ, న్యాయరంగంలో ఉన్నత స్థానాలకు చేరుకున్న ఆమె అనేక తరాలకు స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. మానవ హక్కులు, మహిళల సమానత్వం, అంతర్జాతీయ చట్టాల పరిరక్షణ కోసం ఆమె చేసిన కృషి ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చకు వచ్చింది.
నోబెల్ శాంతి బహుమతి ప్రకటనతో ఆమె సుదీర్ఘ సేవలకు మరో కీలక గుర్తింపుగా నిలుస్తుంది. శాంతి అనేది యుద్ధాలు లేకపోవడం మాత్రమే కాదని, ప్రతి వ్యక్తి హక్కులు, గౌరవం, సమానత్వం కాపాడబడినప్పుడే నిజమైన శాంతి సాధ్యమవుతుందని ఆమె ప్రస్థానం చాటిచెబుతోంది.
