Hydrogen Train India: భారతీయ రైల్వే గడిచిన దశాబ్ద కాలంగా ప్రయాణికుల కోసం అనేక ఆధునిక సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి తెస్తోంది. ఇప్పటికే వందేభారత్ రైళ్లు పట్టాలపై పరుగులు పెడుతూ ప్రయాణికుల నుంచి మంచి ఆదరణ పొందుతున్నాయి. వందేభారత్లో స్లీపర్ రైళ్లు తెచ్చే ప్రయత్నం కూడా చేస్తోంది. ఈ క్రమంలో పర్యావరణ స్నేహపూర్వక సాంకేతికతను ప్రవేశపెట్టే దిశగా ముఖ్యమైన అడుగు పడింది. దేశంలోనే మొదటి హైడ్రోజన్ ఆధారిత రైలు పట్టాలెక్కడంతో రవాణా రంగంలో కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభమైంది.
ప్రధాని చేతుల మీదుగా ప్రారంభం..
హరియాణాలోని జింద్ స్టేషన్ వద్ద ఈ రైలును ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ జెండా ఊపి ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం ఇది ఉత్తర రైల్వే పరిధిలోని జింద్ నుంచి సోనిపత్ వరకు నడుస్తుంది. సుమారు 90 కిలోమీటర్ల ఈ మార్గంలో మధ్యలో 12 స్టేషన్లలో ఆగుతూ ప్రయాణించేలా రూపొందించారు. 10 కోచ్లతో కూడిన ఈ రైలు సుమారు 2,600 మంది ప్రయాణికులను ఒకేసారి తీసుకెళ్లగల సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.
రైలు ప్రత్యేకతలు..
సాధారణ విద్యుత్ రైళ్లు పైన ఉండే తీగల నుంచి శక్తిని తీసుకుంటే, డీజిల్ రైళ్లు ఇంధనం మండించి యాంత్రిక శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. కానీ ఈ రైలు హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్ మధ్య జరిగే రసాయన చర్య ద్వారా స్వయంగా విద్యుత్ను తయారు చేసుకుంటుంది. రైలులోని ఫ్యూయెల్ సెల్ అనే పరికరం ఈ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తుంది. హైడ్రోజన్ను ట్యాంకుల్లో నిల్వ చేసుకుంటే, ఆక్సిజన్ను చుట్టుపక్కల గాలి నుంచి సేకరిస్తుంది. ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్ ట్రాక్షన్ మోటార్లకు శక్తిని అందించి చక్రాలను తిప్పుతుంది. గంటకు 75 కిలోమీటర్ల వేగంతో నడవగల సామర్థ్యం ఉంది.
పర్యావరణ ప్రయోజనాలు
ఈ సాంకేతికత శుద్ధ ఇంధనంగా పనిచేస్తుంది. దహన ప్రక్రియ లేనందున హానికరమైన పొగలు లేదా కర్బన ఉద్గారాలు వెలువడవు. నీటి ఆవిరి మరియు వేడి మాత్రమే ఉప ఉత్పత్తులుగా బయటకు వస్తాయి. రైల్వే రంగంలో కాలుష్యం తగ్గించడానికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. భారత్ వంటి పెద్ద దేశంలో రవాణా రంగం నుంచి వచ్చే కాలుష్యాన్ని తగ్గించడంలో ఇలాంటి చర్యలు దోహదపడతాయి.
భద్రతా ఏర్పాట్లు
హైడ్రోజన్ లీకేజీ, వేడి, మంటలు వంటి ప్రమాదాలను నిరోధించడానికి బహుళ స్థాయి రక్షణ వ్యవస్థలు అమర్చారు. ఏ సమస్య ఏర్పడినా సెకన్లలోనే హెచ్చరికలు వస్తాయి. ఆటోమేటిక్ షట్ఆఫ్ వ్యవస్థ హైడ్రోజన్ సరఫరాను స్వయంచాలకంగా నిలిపివేస్తుంది. గాలి ప్రసరణ వ్యవస్థ ఎప్పటికప్పుడు బయటకు గాలిని వెళ్లేలా చేస్తుంది. లోకో పైలట్ క్యాబిన్లో ఉన్న స్క్రీన్ ద్వారా అన్ని అంశాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించవచ్చు.
భవిష్యత్తు విస్తరణ..
ప్రస్తుతం జింద్–సోనిపత్ మార్గంలో నడుస్తున్న ఈ రైలును త్వరలో కల్కా–శిమ్లా వంటి పర్యాటక, సాంస్కృతిక వారసత్వ రైలు మార్గాల్లో కూడా ప్రయోగించాలని ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా హైడ్రోజన్ రైళ్లు ఇంకా ప్రయోగాత్మక దశలోనే ఉన్నాయి. జర్మనీ మొదటిసారి దీన్ని ప్రవేశపెట్టగా, ఇతర దేశాలు కూడా పరిమిత స్థాయిలో ప్రయత్నిస్తున్నాయి. భారత్ ఇప్పుడు ఈ జాబితాలో చేరడం గమనార్హం.
ఈ అభివృద్ధి భారత రైల్వేను ఆధునిక, పర్యావరణ హితకర రవాణా వ్యవస్థగా మార్చడంలో సహాయపడుతుంది. ఇది కేవలం సాంకేతికత మాత్రమే కాకుండా, దేశ సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది. రైల్వే రంగంలో కాలుష్యం తగ్గించడం, ఇంధన వినియోగాన్ని మెరుగుపరచడం వంటి అంశాల్లో ఇది ఒక ముందడుగుగా నిలుస్తుంది. భవిష్యత్తులో ఈ సాంకేతికత మరిన్ని మార్గాల్లో విస్తరించినట్లయితే, రవాణా రంగంలో గణనీయమైన మార్పు వస్తుంది.
