Diderot Effect: ప్రస్తుత కాలంలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఆదాయాన్ని పెంచుకోవాలని, మంచి జీవనశైలిని సొంతం చేసుకోవాలని కోరుకుంటున్నారు. అయితే పెరుగుతున్న ధరలు, రోజువారీ ఖర్చులు, కొత్త అవసరాల కారణంగా చాలామంది పొదుపు చేయడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. జీతం పెరిగినా ఖర్చులు కూడా అదే స్థాయిలో పెరగడం వల్ల ఆర్థిక లక్ష్యాలను చేరుకోవడం కష్టమవుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ‘డిడిరో ఎఫెక్ట్’ (Diderot Effect) అనే ఆర్థిక ప్రవర్తన గురించి తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. అసలేంటిది? ఈ సమయంలో ఏం చేయాలి?
డిడిరో ఎఫెక్ట్ అంటే ఏమిటి?
డిడిరో ఎఫెక్ట్ అనే భావనకు ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్త డెనిస్ డిడిరో పేరు పెట్టారు. ఒక కొత్త లేదా ఖరీదైన వస్తువును కొనుగోలు చేసిన తర్వాత, దానికి సరిపోయేలా మిగతా వస్తువులను కూడా అప్గ్రేడ్ చేయాలనే కోరిక కలగడం దీనికి ప్రధాన లక్షణం. అంటే ఒక కొనుగోలు మరిన్ని కొనుగోళ్లకు దారి తీస్తుంది. మొదట చిన్న ఖర్చుగా మొదలైన విషయం, తర్వాత పెద్ద ఆర్థిక భారంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ఎవరైనా ఖరీదైన స్మార్ట్ఫోన్ కొనుగోలు చేశారని అనుకుందాం. ఆ తర్వాత దానికి మంచి కవర్, వైర్లెస్ ఇయర్బడ్స్, స్మార్ట్వాచ్ వంటి వస్తువులు కూడా కొనాలని అనిపించవచ్చు. అలాగే కొత్త సోఫా కొంటే, దానికి సరిపోయే కర్టెన్లు, టేబుల్, డెకరేషన్ వస్తువులు కొనాలనిపిస్తుంది. ఇలా ఒక కొనుగోలు మరెన్నో అదనపు ఖర్చులకు కారణమవుతుంది.
యువతపై ప్రభావం ఎక్కువ
సోషల్ మీడియా, ఆన్లైన్ షాపింగ్, ఇన్ఫ్లుయెన్సర్ కల్చర్ కారణంగా నేటి యువతలో డిడిరో ఎఫెక్ట్ మరింత ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. కొత్త గ్యాడ్జెట్లు, బ్రాండెడ్ దుస్తులు లేదా లగ్జరీ వస్తువులు కొనుగోలు చేసిన తర్వాత వాటికి అనుగుణంగా జీవనశైలిని మార్చుకోవాలని చాలామంది భావిస్తున్నారు. దీని వల్ల అవసరం లేని ఖర్చులు పెరిగి, పొదుపులు తగ్గిపోతాయి.
ఆర్థిక పరిస్థితిపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది?
డిడిరో ఎఫెక్ట్ కారణంగా చాలామంది తమ బడ్జెట్ను దాటిపోయి ఖర్చు చేస్తారు. క్రెడిట్ కార్డులు, ఈఎంఐలు, వ్యక్తిగత రుణాలపై ఆధారపడే పరిస్థితి కూడా వస్తుంది. ఫలితంగా అత్యవసర పరిస్థితుల కోసం అవసరమైన నిధులు చేతిలో ఉండవు. అనుకోని వైద్య ఖర్చులు, ఉద్యోగ నష్టం లేదా ఇతర అత్యవసర పరిస్థితులు వచ్చినప్పుడు ఆర్థిక ఒత్తిడి పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది.
దీనిని ఎలా నియంత్రించాలి?
ఏదైనా కొత్త వస్తువు కొనాలనిపించినప్పుడు అది నిజంగా అవసరమా లేదా కేవలం ఆకర్షణ మాత్రమేనా అనే విషయాన్ని ముందుగా ఆలోచించాలి. పెద్ద కొనుగోలు చేసిన వెంటనే దానికి సంబంధించిన ఇతర వస్తువులు కొనకుండా కొంతకాలం వేచి చూడడం మంచిది. ‘24 గంటల నియమం’ లేదా ‘30 రోజుల నియమం’పాటించడం ద్వారా అనవసర కొనుగోళ్లను తగ్గించుకోవచ్చు. కొనుగోలు చేయాలనుకున్న వస్తువును జాబితాలో పెట్టి కొంతకాలం తర్వాత కూడా అవసరం అనిపిస్తే మాత్రమే కొనడం ఉత్తమం.
పొదుపులను ప్రాధాన్యంగా తీసుకోవాలి:
ఆదాయం వచ్చిన వెంటనే ముందుగా కొంత మొత్తాన్ని పొదుపు లేదా పెట్టుబడుల కోసం కేటాయించడం మంచి అలవాటు. మిగిలిన మొత్తాన్ని ఖర్చుల కోసం ఉపయోగిస్తే ఆర్థిక క్రమశిక్షణ పెరుగుతుంది. అత్యవసర నిధిని ఏర్పాటు చేసుకోవడం కూడా చాలా ముఖ్యం. కనీసం 6 నెలల ఖర్చులకు సరిపడే ఎమర్జెన్సీ ఫండ్ ఉంటే అనుకోని పరిస్థితుల్లో ఇబ్బందులు తగ్గుతాయి.
