Hormuz Strait: హర్మూజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఆయిల్ సరఫరాలో కీలకమైన మార్గం. ప్రతిరోజూ లక్షల బారెల్స్ ఆయిల్ ఇక్కడి ద్వారా ప్రయాణిస్తుంది. అమెరికా ఇరాన్తో జరుగుతున్న గొడవలో ఈ జలసంధిని కేంద్రంగా చేసుకుని ప్రపంచ దేశాలను ఇరాన్పై ఒత్తిడి చేయమని నిర్దేశిస్తోంది. అమెరికా ఇరాన్ను ఆర్థికంగా, దౌత్యపరంగా ఒంటరిగా చేయాలని కోరుకుంటోంది. ఇరాన్ ఈ జలసంధిని నియంత్రించగలిగే సామర్థ్యం ఉండటం వల్ల అమెరికా ఈ ప్రాంతంలో తన ప్రభావాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే ఇరాన్ భారత్తో స్నేహపూర్వక సహకారాన్ని కొనసాగిస్తోంది.
భారత్–ఇరాన్ పరస్పర సహకారం..
భారత్ ఇరాన్లో 500 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి పెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉంది. ఈ పెట్టుబడిలో చాబహర్ పోర్టు అభివృద్ధి, జహదాన్ వరకు 700 కిలోమీటర్ల రైలు మార్గం నిర్మాణం అత్యంత ముఖ్యమైనవి. చాబహర్ పోర్టు ఇరాన్ ఆగ్నేయ తీరంలో ఉంది. ఇది అరేబియా సముద్రంలో ఉన్నందున హర్మూజ్ జలసంధి నుంచి దూరంగా ఉంటుంది. జహదాన్ రైలు మార్గం పూర్తయితే చాబహర్ నుంచి ఇరాన్ లోతట్టు ప్రాంతాలకు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, మధ్య ఆసియా దేశాలకు సులభంగా వస్తు రవాణా సాధ్యమవుతుంది. ఈ ప్రాజెక్టులు భారత్కు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక లాభాలను కలిగిస్తాయి.
ఈ ప్రాజెక్టులతో ప్రయోజనాలు..
ప్రాజెక్టు పూర్తయితే భారత్ ఇరాన్ నుంచి నేరుగా ఆయిల్ దిగుమతి చేసుకోవచ్చు. హర్మూజ్ జలసంధి ద్వారా వచ్చే రిస్క్ పూర్తిగా తగ్గుతుంది. పాకిస్తాన్ భూభాగం ద్వారా ఆయిల్ రవాణా చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇది భారత భద్రతను బలోపేతం చేస్తుంది. అలాగే వాణిజ్యం, వస్తు రవాణా, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ మెరుగుపడుతుంది. హర్మూజ్ జలసంధిలో ఏదైనా ఉద్రిక్తత ఏర్పడినా భారత్ ఆయిల్ సరఫరా ప్రభావితం కాకుండా ఉంటుంది. ఇది దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి, ఇంధన భద్రతకు చాలా ముఖ్యమైనది.
అమెరికా ఒత్తిడి..
అమెరికా భారత్ను ఇరాన్లో పెట్టుబడి పెట్టవద్దు, వ్యాపారం చేయవద్దు అని బహిరంగంగానే ఆదేశిస్తోంది. ఇరాన్తో సంబంధాలు తగ్గించి తన వైపు నిలబడమని ఒత్తిడి చేస్తోంది. అయితే భారత్ స్పష్టమైన స్పందన ఇచ్చింది. ‘మా దేశ సార్వభౌమాధికారం మాకు ఉంది. ఎక్కడ పెట్టుబడి పెట్టాలో మేమే నిర్ణయించుకుంటాము’ అని తేల్చి చెప్పింది. అమెరికాలో పెట్టుబడి కావాలంటే పెడతామని కూడా స్పష్టం చేసింది. ఇది భారత్ తన విదేశాంగ విధానంలో ఎవరి ఒత్తిడికీ లొంగకుండా స్వతంత్రంగా నిలబడుతున్నట్లు చూపిస్తుంది.
భారత్ స్వతంత్ర విధానం..
భారత్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఆయిల్ దిగుమతిదారుల్లో ఒకటి. దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి స్థిరమైన ఇంధన సరఫరా అవసరం ఎంతో ఉంది. హర్మూజ్ జలసంధి టెన్షన్లు పెరిగితే ఆయిల్ ధరలు పెరిగి ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం పడుతుంది. అందుకే భారత్ ఇరాన్తో సహకారాన్ని కొనసాగిస్తోంది. అమెరికా ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలను ముందుంచి నిర్ణయాలు తీసుకుంటోంది. ఇది బహుళ ధ్రువ ప్రపంచంలో భారత్ స్వతంత్ర విధానాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.
వ్యూహాత్మక లాభాలు
చాబహర్, జహదాన్ రైలు మార్గం పూర్తయితే భారత్ పాకిస్తాన్పై ఆధారపడకుండా ఉంటుంది. పాకిస్తాన్తో ఉన్న సరిహద్దు సమస్యలు, ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పటికీ ఆయిల్, వస్తు రవాణా సురక్షితంగా జరుగుతుంది. ఇది భారత్ ప్రాంతీయ ప్రభావాన్ని పెంచుతుంది. అలాగే ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు మధ్య ఆసియా దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలు మెరుగుపడతాయి.
ఈ ప్రాజెక్టులు పూర్తి అయితే హర్మూజ్ జలసంధి టెన్షన్లు భారత్పై ప్రభావం చూపించే అవకాశాలు తగ్గుతాయి. అమెరికా ఒత్తిడి కొనసాగినా భారత్ తన సార్వభౌమాధికారాన్ని కాపాడుకుంటూ ముందుకు సాగుతోంది. ఇది భారత్–అమెరికా సంబంధాలను కొంతవరకు ప్రభావితం చేయవచ్చు. కానీ భారత్ రెండు వైపులా సమతుల్యతను కాపాడుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ఈ సంఘటనలు భారత స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానం, శక్తి భద్రత ప్రాధాన్యత, ప్రాంతీయ వ్యూహాలను స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి.
