Semicon 2.0 Mission : ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రస్తుతం అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన పరిశ్రమ ఏదైనా ఉందంటే అది సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమ. ఒకప్పుడు చమురు దేశాల భవిష్యత్తును నిర్ణయించినట్లే, ఇప్పుడు చిప్ల తయారీ సామర్థ్యం ప్రపంచ దేశాల ఆర్థిక, సాంకేతిక, రక్షణ భద్రతలను నిర్ణయిస్తోంది. స్మార్ట్ఫోన్ నుంచి ఉపగ్రహం వరకు, కారు నుంచి క్షిపణి వరకు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ నుంచి క్వాంటం కంప్యూటింగ్ వరకు ప్రతి రంగానికి సెమీకండక్టర్లే ప్రాణాధారం.
ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన సెమికాన్ 2.0 మిషన్ సాధారణ పారిశ్రామిక పథకం కాదు. ఇది రాబోయే 25 సంవత్సరాల భారత పారిశ్రామిక, సాంకేతిక దిశను నిర్ణయించే జాతీయ వ్యూహం. ఇప్పటికే సెమికాన్ 1.0 కింద రూ.76 వేల కోట్ల ప్రోత్సాహకాలను ప్రకటించిన కేంద్రం, ఇప్పుడు సెమికాన్ 2.0 ద్వారా మరో రూ.1.27 లక్షల కోట్ల భారీ ప్రోత్సాహక ప్యాకేజీని ప్రకటించడం వెనుక ఉన్న సందేశం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ప్రపంచ చిప్ తయారీ కేంద్రాల్లో భారత్ కూడా స్థానం సంపాదించాలనే సంకల్పాన్ని ఇది తెలియజేస్తోంది.
సెమికాన్ 1.0 విజయమే 2.0కి బలం
మొదటి దశలో ప్రభుత్వం ప్రకటించిన రూ.76 వేల కోట్ల ప్రోత్సాహకాలకు పరిశ్రమ నుంచి వచ్చిన స్పందన ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ. దాదాపు రూ.1.64 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడి ఒప్పందాలు కుదిరాయి. ఇది ప్రభుత్వ సబ్సిడీపై పరిశ్రమకు ఉన్న నమ్మకాన్ని చూపిస్తోంది. ఈ విజయమే ఇప్పుడు రెండో దశను మరింత విస్తృతంగా తీసుకురావడానికి దోహదపడింది. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం కేవలం ఫ్యాక్టరీలు నిర్మించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకోలేదు. ఒక సంపూర్ణ సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్ నిర్మాణమే ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.
కేవలం చిప్ తయారీ కాదు… పూర్తి ఎకోసిస్టమ్
సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమ అంటే కేవలం ఒక ఫ్యాక్టరీలో చిప్లు తయారు చేయడం కాదు. దీనికి ప్రపంచంలోనే అత్యంత క్లిష్టమైన సరఫరా వ్యవస్థ అవసరం. అందులో…
చిప్ డిజైన్
రేర్ మినరల్స్ సేకరణ
అత్యాధునిక యంత్రాల తయారీ
ఫోటోలిథోగ్రఫీ సాంకేతికత
కెమికల్ సరఫరా
అడ్వాన్స్డ్ ప్యాకేజింగ్
అసెంబ్లీ
టెస్టింగ్
పరిశోధన , అభివృద్ధి
నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరుల తయారీ
ఈ మొత్తం గొలుసును ఒకే ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చేయగలిగితేనే ప్రపంచ స్థాయి క్లస్టర్ ఏర్పడుతుంది.
ఎందుకు సనంద్–ధోలేరా?
గుజరాత్లోని అహ్మదాబాద్ సమీపంలోని సనంద్ ఇప్పటికే ఆటోమొబైల్ పరిశ్రమకు కీలక కేంద్రంగా ఎదిగింది. టాటా మోటార్స్, ఫోర్డ్ ప్లాంట్ వంటి భారీ పారిశ్రామిక వసతులు అక్కడ ఉన్నాయి. అదే సమయంలో అహ్మదాబాద్ దగ్గరలోనే ధోలేరా స్పెషల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ రీజియన్ (SIR) దేశంలోనే అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక పారిశ్రామిక నగర ప్రాజెక్ట్గా అభివృద్ధి చెందుతోంది.
ధోలేరాకు ఉన్న ప్రధాన బలాలు
వేల ఎకరాల పారిశ్రామిక భూమి
ప్రత్యేక పారిశ్రామిక నగర ప్రణాళిక
అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల రహదారులు
ప్రత్యేక విద్యుత్ మౌలిక వసతులు
అధిక పరిమాణంలో నీటి సరఫరా
పోర్టులకు సమీపం
సరుకు రవాణాకు అనుకూలమైన లాజిస్టిక్స్
ఢిల్లీ-ముంబై ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ అనుసంధానం
ఇలాంటి మౌలిక వసతులు ప్రపంచంలోని ప్రముఖ సెమీకండక్టర్ క్లస్టర్లలో కనిపించే లక్షణాలే.
ప్రపంచ క్లస్టర్లతో పోటీ
ప్రస్తుతం ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమలో ప్రధాన క్లస్టర్లు
తైవాన్లో సిన్చు సైన్స్ పార్క్
దక్షిణ కొరియాలో గియోంగ్గి ప్రాంతం
అమెరికాలో అరిజోనా, టెక్సాస్
చైనాలో షాంఘై, షెన్జెన్
జపాన్లో కుమామోటో
ఈ క్లస్టర్ల విజయానికి ప్రధాన కారణం ఒకే ప్రాంతంలో తయారీ, పరిశోధన, సరఫరా గొలుసు, నైపుణ్య వనరులు అందుబాటులో ఉండటమే. ఇప్పుడు భారత్ కూడా అదే నమూనాను అనుసరించే ప్రయత్నంలో ఉంది.
ప్రపంచ పరిస్థితులు భారత్కు అనుకూలం
కోవిడ్ మహమ్మారి తర్వాత ప్రపంచానికి ఒక విషయం స్పష్టమైంది. చిప్ తయారీ కోసం ఒకే దేశంపై ఆధారపడటం ప్రమాదకరం. దీనికి తోడు… అమెరికా–చైనా వాణిజ్య యుద్ధం, జియోపాలిటికల్ ఉద్రిక్తతలు, తైవాన్పై భద్రతా ఆందోళనలతో
సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు.. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ప్రపంచ కంపెనీలు “China Plus One” వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తున్నాయి. భారత్ దీనిని అవకాశంగా మార్చుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.
డబ్బులు పెట్టడం సరిపోదు
సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమలో పెట్టుబడులు వేల కోట్లలో ఉంటాయి. ఒక అత్యాధునిక ఫ్యాబ్ నిర్మాణానికి లక్షల కోట్ల రూపాయలు అవసరం కావచ్చు. అందుకే ఈ రంగంలో “ఎంత పెట్టుబడి పెట్టినా తక్కువే” అని నిపుణులు చెబుతుంటారు. అయితే కేవలం సబ్సిడీలు సరిపోవు.
భారత్ విజయానికి అవసరమైన అంశాలు
స్థిరమైన విధానాలు
వేగవంతమైన అనుమతులు
ప్రపంచ స్థాయి విద్యుత్ సరఫరా
స్వచ్ఛమైన నీటి లభ్యత
పరిశోధన సంస్థల బలోపేతం
ఇంజినీర్లకు ప్రత్యేక శిక్షణ
అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలు
దీర్ఘకాలిక విధాన స్థిరత్వం
ఉపాధి, ఎగుమతుల్లో విప్లవం
ఒక సెమీకండక్టర్ క్లస్టర్ అంటే కేవలం కొన్ని ఫ్యాక్టరీలు కాదు. దాని చుట్టూ వందలాది అనుబంధ పరిశ్రమలు ఏర్పడతాయి.
దీంతో…
లక్షలాది ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు
పరోక్షంగా మరిన్ని ఉపాధి అవకాశాలు
భారీ ఎగుమతులు
విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహం
స్టార్టప్లకు అవకాశాలు
పరిశోధనలో పురోగతి
దేశీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి ఊతం
ముందున్న సవాళ్లు
అయితే సవాళ్లు కూడా చిన్నవి కావు.
ప్రపంచంలో అత్యాధునిక చిప్ తయారీలో తైవాన్, దక్షిణ కొరియా, అమెరికా, జపాన్ వంటి దేశాలకు దశాబ్దాల అనుభవం ఉంది. భారత్కు ఇది ప్రారంభ దశ మాత్రమే.
అలాగే రేర్ ఎర్త్ మినరల్స్, అత్యాధునిక యంత్రాల దిగుమతి, మేధో సంపత్తి హక్కులు, ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులో స్థానం సంపాదించడం వంటి అంశాల్లో ఇంకా చాలా దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది.
సనంద్–ధోలేరా నిజంగా ప్రపంచ స్థాయి సెమీకండక్టర్ క్లస్టర్గా ఎదుగుతుందా? ఇప్పుడే ఖచ్చితంగా చెప్పడం కష్టం. కానీ కేంద్ర ప్రభుత్వం వరుసగా ప్రకటిస్తున్న భారీ ప్రోత్సాహకాలు, ప్రపంచ కంపెనీల ఆసక్తి, గుజరాత్లో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పారిశ్రామిక మౌలిక వసతులు చూస్తే ఆ దిశగా భారత్ అడుగులు వేస్తోందనే విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
ఒకప్పుడు ఐటీ రంగంలో ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచిన భారత్… ఇప్పుడు చిప్ తయారీలోనూ తన ముద్ర వేయాలనే లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోంది. సెమికాన్ 2.0 కేవలం ఒక పథకం కాదు; ఇది “మేక్ ఇన్ ఇండియా” నుంచి “చిప్ ఇన్ ఇండియా” వైపు దేశాన్ని తీసుకెళ్లే దీర్ఘకాలిక జాతీయ మిషన్. సనంద్–ధోలేరా ఆ మిషన్కు కేంద్రబిందువుగా మారితే, రాబోయే దశాబ్దంలో ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ మ్యాప్లో భారత్ పేరు మరింత బలంగా వినిపించడం ఖాయం.
సనంద్ ధొలేరా సెమీకాన్ కి మరో ప్రపంచ క్లస్టర్ కాబోతుందా? దీనిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడండి
