Turkey Warning To Israel: ఇటీవల టర్కీ ఒక మంత్రి చేసిన ప్రకటన అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. జెరూసలెంను విముక్తి చేస్తామని, డమాస్కస్, అలెప్పోలను విడిపించినట్లే ఒకరోజు జెరూసలెంకు కూడా విముక్తి కలిగిస్తామని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రకటన టర్కీ–ఇజ్రాయెల్ మధ్య ఉన్న ఉద్రిక్తతలను మరింతగా రెచ్చగొట్టింది.
టర్కీ హెచ్చరిక..
టర్కీ వైపు నుంచి వచ్చిన ఈ ప్రకటన జెరూసలెంను ‘విముక్తి’ చేయాలనే భావోద్వేగాన్ని రేకెత్తించేలా ఉంది. దీనికి ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ శాఖ తక్షణం కౌంటర్ ఇచ్చింది. జెరూసలెం ఎప్పటికీ ఇజ్రాయెల్దేనని, అది శాశ్వత రాజధానిగా ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది. ఇజ్రాయెల్ ఈ ప్రకటనను తీవ్రంగా తిరస్కరించి, టర్కీ వైపు నుంచి వచ్చే ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు నిరర్థకమని సూచించింది. ఇది రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ వ్యత్యాసాలను బహిరంగంగా చూపిస్తోంది.
జెరూసలెం చారిత్రక నేపథ్యం
జెరూసలెం యూదులు, ముస్లింలు, క్రై స్తవులకు పవిత్రమైన నగరం. 1517 నుంచి 1917 వరకు సుమారు 400 సంవత్సరాలు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం (టర్కీ) అధీనంలో ఉంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత బ్రిటిష్ వారు దీనిని నియంత్రించారు. 1948లో ఇజ్రాయెల్ ఏర్పాటు అయిన తర్వాత నగరం రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది. పశ్చిమ భాగం ఇజ్రాయెల్లో, తూర్పు భాగం జోర్డాన్లో ఉంది. 1967లో జరిగిన ఆరు రోజుల యుద్ధంలో ఇజ్రాయెల్ తూర్పు జెరూసలెంను కూడా స్వాధీనం చేసుకుంది. ఐక్యరాష్ట్ర సమితి దీనిని ఆక్రమిత భూమిగా భావిస్తోంది. టర్కీ ప్రధాని ఎర్డోగన్ ఇటీవలి కాలంలో ఈ అంశాన్ని పదే పదే లేవదీస్తున్నారు.
టర్కీ టార్గెట్ వెనుక రాజకీయ ఎత్తుగడలు..
టర్కీ సైన్యం ఇజ్రాయెల్పై నేరుగా యుద్ధం చేసే సామర్థ్యం లేదు. ఈ ప్రకటనలు ప్రధానంగా రాజకీయ మైండ్ గేమ్గా కనిపిస్తున్నాయి. టర్కీ ప్రధాని ఎర్డోగన్ ముస్లిం ప్రపంచంలో తనను తాను నాయకుడిగా చూపించుకోవడానికి ఈ అంశాన్ని ఉపయోగిస్తున్నట్లు అనిపిస్తోంది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య వైభవాన్ని గుర్తు చేస్తూ దేశీయ ప్రజల్లో భావోద్వేగాలను రెచ్చగొట్టే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. జెరూసలెం అంశం ఇలాంటి రాజకీయ ఎత్తుగడల్లో ఒకటిగా మాత్రమే కనిపిస్తోంది.
టర్కీ–ఇజ్రాయెల్ సంబంధాలు..
ఇజ్రాయెల్, టర్కీ రెండూ అమెరికాకు ముఖ్యమైన భాగస్వాములు. టర్కీ నాటో సభ్యదేశం. 1949లో ఇజ్రాయెల్ను స్వతంత్ర దేశంగా గుర్తించిన మొదటి ముస్లిం దేశం టర్కీనే. దశాబ్దాలుగా రెండు దేశాల మధ్య సైనిక, వాణిజ్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. అయితే గాజాలో జరుగుతున్న యుద్ధం కారణంగా ఈ సంబంధాలు బాగా దెబ్బతిన్నాయి. టర్కీ ప్రధాని ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహును హిట్లర్తో పోల్చారు, యుద్ధ నేరాల ఆరోపణలు చేశారు. వాణిజ్య లావాదేవీలు నిలిపివేశారు, విమాన సర్వీసులు ఆపేశారు. హమాస్ నాయకులకు ఆశ్రయం ఇస్తున్నారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
గాజా యుద్ధంతో మారిన పరిస్థితి..
గాజా యుద్ధం రెండు దేశాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని మరింతగా పెంచింది. అయితే టర్కీ ఇజ్రాయెల్పై నేరుగా సైనిక చర్యలు చేపట్టే పరిస్థితి లేదు. రెండు దేశాలు అమెరికా ప్రభావం కింద ఉన్నాయి. టర్కీ నాటోలో సభ్యుడు కావడం, ఇజ్రాయెల్తో గతంలో ఉన్న సైనిక సంబంధాలు ఈ ఉద్రిక్తతలను నియంత్రణలో ఉంచే అవకాశాలు కల్పిస్తున్నాయి. టర్కీ ప్రకటనలు ఎక్కువగా దేశీయ రాజకీయాలు, ముస్లిం ప్రపంచంలో ప్రభావం పెంచుకోవడం కోసం ఉపయోగపడుతున్నాయి.
టర్కీ జెరూసలెం అంశంపై చేస్తున్న ప్రకటనలు నిజమైన యుద్ధ ప్రకటనలు కావు. అవి రాజకీయ ఎత్తుగడలు మాత్రమే. ఇజ్రాయెల్ జెరూసలెంను తన శాశ్వత రాజధానిగా భావిస్తోంది. రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న చారిత్రక సంబంధాలు, అమెరికా ప్రభావం, నాటో సభ్యత్వం వంటి అంశాలు ఈ ఉద్రిక్తతలను పూర్తి ఘర్షణగా మార్చకుండా ఉంచే అవకాశం ఉంది. అయితే గాజా యుద్ధం కొనసాగుతున్నంతవరకు రాజకీయ వ్యాఖ్యలు, ఆరోపణలు ఇలాగే కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ఈ పరిస్థితి ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో భవిష్యత్తు చెబుతుంది.
