Narendra Modi : ప్రధాని నరేంద్రమోదీ.. వరుసగా మూడోసారి ప్రధాని అయ్యారు. ఇటీవలే పండిత్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ పేరిట ఉన్న రికార్డును కూడా అధిగమించారు. అత్యధిక కాలం పాలించిన ప్రధానిగా చరిత్ర సృష్టించారు. అయితే ఈ 12 ఏళ్ల పాలనలో మోదీ ప్రతిపక్షాలకు దీటుగా ఎదుర్కొంటూ.. ప్రతిపక్షాల తప్పులను ఎత్తి చూపుతో తిరుగులేని నాయకుడు అనిపించుకున్నాడు. ప్రపంచ దేశాలతో సత్సంబంధాలు నెలకొల్పుతూ విశ్వగురువుగా గుర్తింపు పొందారు. కానీ రెండు ఉద్యోమాలు మోదీని వెనక్కి తగ్గేలా చేశాయి. రైతు చట్టాల ఉపసంహరణ, ఇటీవలి నీట్ వివాదంలో మంత్రి రాజీనామా.
రైతు చట్టాలు ఉప సంహరణ..
2020లో మార్కెట్ సంస్కరణల్లో భాగంగా ప్రవేశపెట్టిన మూడు వ్యవసాయ చట్టాలు రైతుల్లో తీవ్ర అసంతృప్తిని రేకెత్తించాయి. ప్రభుత్వం వీటిని వ్యవసాయ రంగాన్ని ఆధునీకరించడానికి, మార్కెట్ స్వేచ్ఛ పెంచడానికి తీసుకొచ్చినట్లు చెప్పింది. కానీ రైతులు కనీస మద్దతు ధర (ఎంఎస్పీ) రద్దయ్యే ప్రమాదం, కార్పొరేట్ కంపెనీల ఆధిపత్యం వంటి భయాలను వ్యక్తం చేశారు. ఢిల్లీ సరిహద్దుల్లో నెలల తరబడి జరిగిన నిరసనలు దాదాపు 378 రోజులు కొనసాగాయి. చివరకు ప్రభుత్వం ఆ చట్టాలను వెనక్కి తీసుకుంది. ఇది సుదీర్ఘ ప్రజాఒత్తిడి ఎలా విధాన మార్పుకు దారితీస్తుందో చూపిన ఉదాహరణ.
నీట్ వివాదం..
ఇటీవల నీట్–యూజీ పరీక్షలో లీకేజీ, అక్రమాల ఆరోపణలు విద్యార్థుల్లో తీవ్ర అసంతృప్తిని రేకెత్తించాయి. వైద్య విద్యకు ప్రవేశానికి కీలకమైన ఈ పరీక్షలో విశ్వసనీయత దెబ్బతినడం యువత భవిష్యత్తుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. సీజేపీ (కాక్రోచ్ జంతా పార్టీ) ఆధ్వర్యంలో జరిగిన నిరసనలు ఢిల్లీలోను, దేశవ్యాప్తంగాను విస్తరించాయి. ఈ ఒత్తిడి ఫలితంగా విద్యా మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేశారు. ఇది పరీక్షా వ్యవస్థలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం అవసరాన్ని మళ్లీ గుర్తు చేసింది.
ప్రజా ఉద్యమాల బలం..
ఈ రెండు సంఘటనల్లోనూ సాధారణ ప్రజలు, రైతులు, విద్యార్థులు సుదీర్ఘ కాలం నిరసనలు కొనసాగించి ప్రభుత్వాన్ని స్పందించేలా చేశారు. ప్రజాస్వామ్యంలో ఇలాంటి ఉద్యమాలు అధికారాన్ని సవాలు చేస్తాయి, అదే సమయంలో సంస్కరణలు అమలు చేసేటప్పుడు విస్తృత సమ్మతి, సంప్రదింపులు అవసరమని గుర్తు చేస్తాయి. అయితే ప్రతి విధాన మార్పును కేవలం ‘‘తలొగ్గడం’’గా చూడకుండా, ఆయా సమస్యల సంక్లిష్టతను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. వ్యవసాయంలో మార్కెట్ సంస్కరణల అవసరం, పరీక్ష వ్యవస్థలో సాంకేతిక మెరుగుదలలు వంటి అంశాలు ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశాలుగా ఉన్నాయి.
రైతు చట్టాల ఉపసంహరణ, నీట్ వివాదంలో మంత్రి రాజీనామా ఈ రెండూ ప్రజా ఒత్తిడి ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. అయితే నిజమైన పరిష్కారం కేవలం ఉపసంహరణ లేదా రాజీనామాలోనే లేదు. వ్యవసాయ రంగంలో స్థిరమైన మద్దతు వ్యవస్థలు, విద్యారంగంలో లీకేజీలు జరగని పారదర్శక పరీక్షా విధానాలు అవసరం. ప్రభుత్వం, ప్రజలు, నిపుణుల మధ్య నిరంతర సంభాషణ జరిగితేనే భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సంఘర్షణలను తగ్గించుకోవచ్చు. ప్రజాస్వామ్యం బలంగా ఉండాలంటే ప్రజల గొంతు వినిపించడంతోపాటు, సమస్యలను మూలాల నుంచి పరిష్కరించే ప్రయత్నం కొనసాగాలి.
