India Taliban ties: ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అనగానే ఉగ్రవాదం దేశం అన్న భావన కలుగుతుంది. తాలిబాన్లు చేసే అరాచకాలు అలా ఉంటాయి. పాకిస్తాన్ సహకారంతో ఆప్ఘనిస్తాన్లో తాలిబాన్లు ఉగ్రవాదులుగా ఎదిగారు. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాన్ని కూల్చి తాలిబాన్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేశారు. ఇక తాలిబాన్ల ఆంక్షలతో అక్కడి ప్రజలు ఇబ్బంది పడుతున్నారు. అయితే తమ మిత్ర దేశం అనుకుంటున్న ఆప్ఘనిస్తాన్లోని తాలిబాన్ ప్రభుత్వంతో భారత్ మైత్రి పెంచుకుంటోంది. ఇదే ఇప్పుడు మన దాయాది దేశం పాకిస్తాన్కు మింగుడు పడడం లేదు . భారత్–ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మధ్య సంబంధాలు ఎప్పుడూ ప్రత్యేకమైనవి. ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న చారిత్రక, సాంస్కృతిక బంధాలు శతాబ్దాల నుంచి కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, పాకిస్తాన్ ఈ మైత్రిని అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నా, ఇటీవలి పరిణామాలు భారత్–ఆఫ్ఘన్ సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి.
చారిత్రక బంధాలు..
భారత్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మధ్య సంబంధాలు పురాతన కాలానికి చెందినవి. మహాభారతంలోని గాంధారి కథ ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న సాంస్కృతిక లింక్ను సూచిస్తుంది. ఆ తర్వాత కాలంలో, కాబూల్ నుంచి వచ్చిన వ్యాపారులు భారతదేశంలో వ్యాపార కార్యకలాపాలు నిర్వహించేవారు. రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ వంటి మహాకవి ఈ కాబూలీ వ్యాపారుల జీవితాలను తన సాహిత్యంలో చిత్రించారు, ఇది రెండు సమాజాల మధ్య ఉన్న ఆప్యాయతను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ చారిత్రక బంధాలు కేవలం సాహిత్యానికి పరిమితం కాకుండా, సమాజిక–ఆర్థిక స్థాయిలో కూడా విస్తరించాయి. ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వాలు ఎప్పుడూ భారత్తో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కోరుకున్నాయి, అయితే పాకిస్తాన్ ఈ అవకాశాలను అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. విమాన హైజాక్ సంఘటనలు, సరిహద్దు ఘర్షణల సమయంలో పాకిస్తాన్ తనను ఆఫ్ఘన్ మిత్రుడిగా భావించినా, వాస్తవానికి ఆఫ్ఘన్ ఎల్లప్పుడూ భారత్ వైపు మొగ్గు చూపింది. ఇటువంటి చారిత్రక సమానతలు ఇప్పటి దౌత్య సంబంధాలకు పునాది వేస్తున్నాయి, పాకిస్తాన్కు ఇది సవాలుగా మారుతోంది.
తాలిబాన్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత..
2021లో తాలిబాన్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో అధికారం చేపట్టిన తర్వాత, అంతర్జాతీయ సమాజం ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసింది. అయితే, భారత్ ఈ పరిస్థితిని దౌత్యపరంగా ఎదుర్కొంది. 2022లో భారత దౌత్యవేత్త జేపీ.సింగ్ ఆఫ్ఘన్ పర్యటన చేయడం పాకిస్తాన్కు ఊహించని దెబ్బ. పాక్ భావన ప్రకారం, తాలిబాన్ భారత్ నిర్మాణాలను ధ్వంసం చేస్తుందని ఆశించింది, కానీ తాలిబాన్ వాటిని రక్షించడానికి బాధ్యత తీసుకుంది, ఇది పాక్ అంచనాలను తలకిందులు చేసింది. ఇటీవలి సమావేశాలు ఈ మైత్రిని మరింత బలపరిచాయి. 2025లో దుబాయ్లో ఆఫ్ఘన్ విదేశాంగ మంత్రి అమీర్ ఖాన్ ముట్టగీ, భారత సెక్రెటరీ వివేక్ మిస్త్రీ మధ్య జరిగిన చర్చలు పాకిస్తాన్కు మరో ఆఘాతం. అలాగే, పహల్గాం దాడి తర్వాత ఆఫ్ఘన్ మంత్రి భారత్కు మద్దతు తెలపడం, ఉగ్రవాదాన్ని ఖండించడం పాక్ ఆశలను భగ్నం చేసింది. తాలిబాన్ నాయకులు భారత ప్రతినిధులతో తరచూ సమావేశమవుతున్నారు, ఇది పాకిస్తాన్ పెంచిన తాలిబాన్ తమకు వ్యతిరేకంగా మారుతున్నట్టు సూచిస్తుంది. ఈ పరిణామాలు భారత్ దౌత్య విజయాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి, పాక్ ఆధిపత్య ఆశలను దెబ్బతీస్తున్నాయి.
భారత్ మానవతా సహాయం..
ఇదిలా ఉంటే ఆఫ్ఘనిస్తాన్కు పలు సందర్భాల్లో సహాయం అందించిన మానవత్వాన్ని చాటుకుంది. కోవిడ్ కాలంలో భారీ మొత్తంలో మందులు సరఫరా చేయడం, రైతులకు 40 వేల లీటర్ల క్రిమిసంహారక మందు పంపడం వంటివి తాలిబాన్ మనసును మార్చాయి. ఇటీవలి భూకంప సమయంలో భారత్ ముందుగా స్పందించి, వెయ్యి టెంట్లు, 15 టన్నుల ఆహారం, 20 టన్నుల మందులు, దుప్పట్లు, జనరేటర్లు అందించింది. ఇది ఇతర దేశాలకన్నా వేగవంతమైన స్పందనగా నిలిచింది. ఈ సహాయం తాలిబాన్ను భారత్ వైపు మరల్చింది. ఆగస్టులో ఆఫ్ఘన్ మంత్రి భారత్ పర్యటనను పాక్ అడ్డుకున్నా, అక్టోబర్ 9 నుంచి 16 మధ్య ఆ మంత్రి రాక పాక్కు మరో దెబ్బ. అలాగే, భారత మహిళా ప్రతినిధి మండలి ఆఫ్ఘన్ పాఠశాలల్లో సౌకర్యాలను పరిశీలించడం, తాలిబాన్ వారికి ఘన స్వాగతం పలకడం ఇరు దేశాల మధ్య విశ్వాసాన్ని పెంచుతోంది. ఈ మానవతా ప్రయత్నాలు కేవలం సహాయానికి పరిమితం కాకుండా, దీర్ఘకాలిక సంబంధాలకు పునాది వేస్తున్నాయి.
ప్రధాని మోదీ నాయకత్వంలో భారత్ దౌత్యం ఆఫ్ఘన్ను మిత్రదేశంగా మార్చుతోంది. ఆఫ్ఘన్ నుంచి వలస వచ్చినవారు తిరిగి తమ దేశానికి వెళ్లేలా తాలిబాన్ ఒప్పించడం, కాబూల్ గురుద్వారాను పునరుద్ధరించడం వంటివి భారతీయులపై తాలిబాన్ సహనాన్ని చూపిస్తున్నాయి. ఇది పాకిస్తాన్కు నిద్రపట్టకుండా చేస్తోంది. ఎందుకంటే తమ ప్రభావంలో ఉండాల్సిన తాలిబాన్ భారత్ వైపు మొగ్గు చూపుతోంది.మొత్తంగా, ఈ సంబంధాలు భారత్కు వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను అందిస్తున్నాయి, పాకిస్తాన్ ఆధిపత్య ఆశలను దెబ్బతీస్తున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఈ మైత్రి మరింత బలపడితే, దక్షిణాసియా రాజకీయాల్లో మార్పులు తప్పవు.
