Middle East Oil Reserves: దేవుడు కొన్ని ఇస్తే.. కొన్ని తీసుకుంటారు అంటారు. మిడిల్ ఈస్ట్లో దేశాలు ప్రస్తుతం పూర్తి ఎడారి దేశాలు ఇక్కడ వర్షాలు కురవవు. పంటలు పండవు. చివరకు తాగునీరు దొరకడం కూడా కష్టమే. కానీ ఇలాంటి దేశాలకు దేశుడు క్రూడ్ బంగారం ఇచ్చాడు. ఈ దేశాల భూగర్భంలో భారీగా చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 90 శాతం దేశాలకు మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాల నుంచే చమురు సరఫరా జరుగుతోంది. అందుకే ఈ దేశాలతో ఏ దేశాలూ వైరం పెట్టుకోవు. మరి ఇంత భారీ మొత్తంలో చమురు నిల్వలు రావడానికి, అక్కడి భౌగోళిక పరిస్థితులతోపాటు చారిత్రక నేపథ్యం కూడా ఉంది.
మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలు అంటే..
మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలు ప్రధానంగా సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, యుఏఈ. ప్రపంచంలోని సంప్రదాయిక చమురు నిల్వల్లో సుమారు 48 శాతం వరకు కలిగి ఉన్నాయి. నేడు వేడి ఎడారులుగా కనిపించే ఈ ప్రాంతంలో ఇంత విపరీతమైన క్రూడ్ ఆయిల్ ఎలా నిల్వలు ఏర్పడడం యాదృచ్ఛికం కాదు. కోట్ల సంవత్సరాల భౌగోళిక చరిత్ర, సముద్రాల నుంచి జరిగిన మార్పులు, టెక్టోనిక్ కదలికలు దీనికి కారణం. శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనలు ఈ రహస్యాన్ని వెల్లడి చేస్తున్నాయి.
క్రూడ్ ఆయిల్ ఎలా ఏర్పడుతుంది..
క్రూడ్ ఆయిల్ ఏర్పడటానికి లక్షల నుంచి కోట్ల సంవత్సరాలు పడుతుంది. సముద్రాల్లోని సూక్ష్మ జీవులు(ప్లాంక్టన్, ఆల్గే), చనిపోయిన చేపలు, సముద్ర వ్యర్థాలు సముద్ర అడుగున చేరుతాయి. ముఖ్యంగా ఆక్సిజన్ లేని (అనాక్సిక్) పరిస్థితుల్లో ఈ సేంద్రియ పదార్థాలు కుళ్లిపోకుండా సంరక్షించబడతాయి. కాలక్రమేణా భూమి పొరల్లో వచ్చే మార్పుల వల్ల వాటిపై మట్టి, ఇసుక, కార్బోనేట్ శిలలు కప్పబడతాయి. లోతైన భూమి అడుగున (సాధారణంగా 2–4 కిలోమీటర్ల లోతు) అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, ఒత్తిడి కారణంగా ఈ పదార్థాలు మొదట ‘‘కెరోజెన్’’గా మారి, తర్వాత ద్రవ క్రూడ్ ఆయిల్గా మారుతాయి. ఇది రసాయనిక మార్పు (క్యాటాజెనెసిస్). కొన్ని చోట్ల ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వల్ల గ్యాస్గా మారుతుంది. ఈ చమురు సహజంగా పోరస్ రాళ్లలోకి వలసపోయి (మైగ్రేషన్) నిల్వ అవుతుంది.
నాడు సముద్ర గర్భంలో మిడిల్ ఈస్ట్…
సుమారు 15 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం (జురాసిక్–క్రెటేషియస్ కాలం) మిడిల్ ఈస్ట్ మొత్తం ఒక విశాలమైన, వెచ్చని, నిస్సారమైన సముద్రంగా ఉండేది. దీన్ని టెథిస్ సముద్రం అంటారు. ఇది గోండ్వానా, లారేషియా ఖండాల మధ్య ఉండేది. ఈ సముద్రంలో సూక్ష్మ సముద్ర జీవులు సమృద్ధిగా ఉండేవి. వాటి అవశేషాలు అడుగున చేరి, తర్వాతి కాలంలో చమురు ఏర్పడటానికి ప్రధాన ముడి పదార్థంగా మారాయి. శాస్త్రవేత్తలు రాళ్లలోని అవశేషాలు, భూమి పొరల అధ్యయనం ద్వారా ఈ వాస్తవాన్ని నిర్ధారించారు.
ఖండాల కదలికలు, ఆస్ట్రాయిడ్ ఘటనలు..
భూమి చరిత్రలో ఆస్ట్రాయిడ్లు ఢీకొట్టడం వంటి ఘటనలు జరిగాయి. ఇవి వాతావరణ మార్పులు, జీవుల అంతరించిపోవడానికి కారణమయ్యాయి. అయితే, మిడిల్ ఈస్ట్ ఆకృతి మారడానికి ప్రధాన కారణం ప్లేట్ టెక్టోనిక్స్ (ఖండాల కదలికలు). అరేబియన్ ప్లేట్ ఉత్తరం వైపు కదిలి, యూరేషియన్ ప్లేట్తో ఢీకొట్టడంతో జాగ్రోస్ పర్వతాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇది భూమి పొరలను మడతలు పెట్టి (ఫోల్డ్స్, యాంటిక్లైన్స్), చమురును నిల్వ చేసే సహజ ‘‘ట్రాప్స్’’ (ఉచ్చులు) సృష్టించింది. దీంతో సముద్రం క్రమంగా భూమి అడుగునకు వెళ్లిపోయింది. ఈ ప్రక్రియలో సముద్ర గర్భం నుంచి భూభాగం పైకి లేచింది. ఈ స్థిరమైన భౌగోళిక పరిస్థితులు చమురును సురక్షితంగా నిల్వ చేయడానికి సహాయపడ్డాయి.
ఎడారి ఏర్పాటు, చమురు నిల్వల సంరక్షణ…
మిడిల్ ఈస్ట్ ఉపరితలం క్రమంగా ఎడారిగా మారింది (వాతావరణ మార్పులు, భౌగోళిక స్థానం కారణంగా). కానీ భూమి అడుగున చమురు నిల్వలు సంరక్షించబడ్డాయి. పోరస్ రాళ్లు (లైమ్స్టోన్, శాండ్స్టోన్) చమురును గ్రహించి నిల్వ చేస్తాయి. అంతర్లీనంగా ఉన్న అభేద్య శిలలు (షేల్, సాల్ట్, అన్హైడ్రైట్) ‘‘క్యాప్ రాక్’’లుగా పని చేసి చమురు బయటకు రాకుండా అడ్డుకుంటాయి. ఈ ‘‘సోర్స్ రాక్ – రిజర్వాయర్ రాక్ – క్యాప్ రాక్ – ట్రాప్’’ అనే నాలుగు అంశాలు సరిగ్గా కలిసినప్పుడే భారీ నిల్వలు ఏర్పడతాయి. మిడిల్ ఈస్ట్లో ఇవన్నీ అనుకూలంగా ఉన్నాయి.
ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద నిల్వలు..
సౌదీ అరేబియాలోని ఘవార్ ఆయిల్ ఫీల్డ్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దది. ఇలాంటి భారీ నిల్వలు జురాసిక్ కాలపు మూల శిలల నుంచి వచ్చాయి. ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్లోనూ ఇలాంటి నిల్వలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం స్థిరమైన భౌగోళిక చరిత్రే ఇతర ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువ నిల్వలను సృష్టించింది.
ఆర్థిక వైవిధ్యం అవసరం..
ఈ చమురు నిల్వలు అంతులేనివి కావు. ఉత్పత్తి కొనసాగుతున్న కొద్దీ అవి తగ్గిపోతాయి. దీంతో గల్ఫ్ దేశాలు తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను వైవిధ్యపరచడానికి చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. సౌదీ అరేబియా విజన్ 2030 కార్యక్రమం ద్వారా చమురుపై ఆధారపడటం తగ్గించి, పర్యాటకం, వినోదం, సాంకేతికత, పునరుత్పాదక ఇంధనాలు, వాణిజ్యం వైపు మొగ్గు చూపుతోంది. యుఏఈ, కువైట్ వంటి దేశాలు కూడా పర్యాటక కేంద్రాలు, స్పోర్ట్స్ ఈవెంట్లు, ఆధునిక నగరాల నిర్మాణంపై దృష్టి పెట్టాయి. ఇది భవిష్యత్తులో చమురు ఆదాయం తగ్గినప్పుడు స్థిరమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించడానికి సహాయపడుతుంది.
మిడిల్ ఈస్ట్లోని పెట్రోలియం నిల్వలు కేవలం యాదృచ్ఛికంగా ఏర్పడలేదు. అవి కోట్ల సంవత్సరాల టెథిస్ సముద్రం, సూక్ష్మ జీవుల అవశేషాలు, ఖండాల కదలికలు, సరైన భౌగోళిక ట్రాప్స్ కలయిక ఫలితం. ఈ విషయం మనకు భూమి యొక్క డైనమిక్ స్వభావం, సహజ వనరుల పరిమితి, సుస్థిర అభివృద్ధి అవసరాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. భవిష్యత్తులో చమురుపై ఆధారపడటం తగ్గించి, వైవిధ్యపరచడం ద్వారా ఈ దేశాలు మరింత స్థిరంగా ముందుకు సాగవచ్చు.
