Iran Economy After 100 Days War: అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సంయుక్తంగా ఇరాన్పై యుద్ధం ప్రారంభించి 100 రోజులైంది. ఇంకా వార్ కొనసాగుతోంది. ఈ యుద్ధంలో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రమైన దెబ్బ తిన్నా, పూర్తిగా క్రాష్ కాలేదు. సుమారు 347 బిలియన్ డాలర్ల నష్టం జరిగింది. గత ఆంక్షల అనుభవం, వ్యూహాత్మక మార్పులు, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు ఇరాన్ను నిలబెట్టాయని కారణమని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.
ఈ స్థిరత్వం ఎలా సాధ్యమైంది?
ఇజ్రాయెల్ సైనిక చర్యలు ఇరాన్పై నేరుగా ప్రభావం చూపాయి. మిలిటరీ, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ లక్ష్యాలపై దాడులు జరిగాయి. ఇది ఉత్పత్తి, రవాణా, ఎగుమతులపై నేరుగా దెబ్బతీసింది. హర్మూజ్ జలసంధి ద్వారా ఆయిల్ ఎగుమతులు ప్రభావితమయ్యాయి. అయినా ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా కుప్పకూలలేదు. ఇది సాధారణ దేశాలకు అసాధ్యంగా అనిపించే విషయం. అమెరికా ఆంక్షలను ఎదుర్కొన్న ఇరాన్కు ఈ యుద్ధం కొత్త సవాలు కాదు. ఆ రోజుల్లో నేర్చుకున్న పాఠాలు ఇప్పుడు ఉపయోగపడ్డాయి. దేశీయ ఉత్పత్తి పెంపు, వనరుల సమర్థ వినియోగం, సమాంతర ఆర్థిక వ్యవస్థ ఏర్పాటు ఇవన్నీ ఇప్పటికే అమలులో ఉన్నాయి. యుద్ధం వల్ల కొత్త ఆంక్షలు, బ్లాకేడ్లు వచ్చినా, ఇరాన్ వాటిని ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉంది. ఇది ‘రెసిస్టెన్స్ ఎకానమీ’ అనే విధానం బలాన్ని చూపిస్తుంది.
దిగుమతుల భారం తగ్గింపు..
కొన్నేళ్లలో ఇరాన్ దిగుమతులపై ఆధారపడటం గణనీయంగా తగ్గించింది. ఆహారం, మందులు, పరికరాలు వంటి అవసరాల్లో దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచింది. యుద్ధ సమయంలో దిగుమతి మార్గాలు అడ్డుకున్నా, అంతర్గత సరఫరా గొలుసు పూర్తిగా విచ్ఛిన్నం కాలేదు. ఇది ఆర్థిక క్రాష్ను నివారించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. హార్ముజ్ను దాటిహార్ముజ్ జలసంధి మూసివేత లేదా అడ్డంకులు ఏర్పడినా, ఇరాన్ రైలు–రోడ్డు మార్గాల ద్వారా ఎగుమతులు కొనసాగించింది. పొరుగు దేశాలైన పాకిస్తాన్, అఫ్గానిస్థాన్ మీదుగా వాణిజ్యం సాగింది. ఈ ల్యాండ్ కారిడార్లు సముద్ర మార్గాలపై ఆధారపడకుండా రక్షణ కల్పించాయి. ఇది యుద్ధ సమయంలో కూడా వాణిజ్య ప్రవాహాన్ని నిలబెట్టడంలో సహాయపడింది. ప్రాంతీయ సహకారం ఇక్కడ కీలకంగా మారింది.
ఆయిల్ ఎగుమతులు..
ఆయిల్ ఇరాన్కు ప్రధాన ఆదాయ వనరు. ఆంక్షలు, యుద్ధం వల్ల సాధారణ మార్గాలు మూసుకుపోయినా, షెల్ కంపెనీలు, షాడో ఫ్లీట్ వంటి వ్యూహాల ద్వారా ఆయిల్ అమ్మకాలు కొనసాగాయి. ఇది నగదు సంపాదించడానికి సహాయపడింది. ఈ పద్ధతులు సంవత్సరాలుగా అమలులో ఉన్నాయి. యుద్ధ సమయంలో కూడా ఆదాయ ప్రవాహం పూర్తిగా నిలిచిపోలేదు.
వంద రోజుల యుద్ధం, 347 బిలియన్ డాలర్ల నష్టం మధ్య కూడా ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ నిలదొక్కుకోవడం ఆశ్చర్యకరం. ఇది గత అనుభవం, వ్యూహాత్మక సర్దుబాట్లు, ప్రాంతీయ సహకారం వల్ల సాధ్యమైంది. అయితే, యుద్ధం కొనసాగుతున్నంత కాలం ఈ స్థిరత్వం పరీక్షలోనే ఉంటుంది. ప్రపంచం ఇప్పుడు ఈ ‘రెసిస్టెన్స్ ఎకానమీ’ మోడల్ను ఎలా అధ్యయనం చేస్తుందో చూడాలి.