India student protests : దేశవ్యాప్తంగా విద్యార్థుల ఆందోళనలు క్రమంగా ఉధృతమవుతున్నాయి. ప్రారంభంలో వందల సంఖ్యలో సాగిన నిరసనలు ఇప్పుడు వేలాదిమందిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా నీట్ పేపర్ లీక్ వ్యవహారం, పరీక్షల పారదర్శకతపై వ్యక్తమవుతున్న సందేహాలు, బాధ్యులపై చర్యలు తీసుకోవాలనే డిమాండ్లు విద్యార్థి వర్గాల్లో అసంతృప్తిని మరింత పెంచుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిస్థితిని ఎంత త్వరగా, ఎంత సమర్థంగా ఎదుర్కొంటుందనేదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది.
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఫాస్ట్ట్రాక్ కోర్టుల ద్వారా పేపర్ లీక్ కేసులను వేగంగా విచారిస్తామని ప్రకటించినప్పటికీ, అది విద్యార్థుల ఆందోళనను పూర్తిగా చల్లార్చలేదనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి. విద్యార్థుల ప్రధాన డిమాండ్ బాధ్యులపై కఠిన చర్యలు, వ్యవస్థలో సంస్కరణలు, అలాగే రాజకీయ బాధ్యతను నిర్ధారించడంపైనే కేంద్రీకృతమై ఉంది.
ఈ క్రమంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలనే డిమాండ్ రాజకీయంగా కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఒకవేళ ప్రభుత్వం రాజకీయ బాధ్యతను స్వీకరించి మంత్రి రాజీనామా వంటి నిర్ణయం తీసుకుంటే, ఆందోళన తీవ్రత కొంతవరకు తగ్గే అవకాశముందని కొందరు రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అదే సమయంలో ప్రతిపక్షాలకు లభిస్తున్న ప్రధాన రాజకీయ అంశం కూడా బలహీనపడే అవకాశముందని వారి వాదన.
ఇక మరోవైపు, పార్లమెంట్ సమావేశాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో అనేక కీలక బిల్లులు పెండింగ్లో ఉన్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో విద్యార్థి ఉద్యమం మరింత ఉధృతమైతే ప్రభుత్వ దృష్టి పూర్తిగా ఈ అంశంపైనే కేంద్రీకృతమయ్యే అవకాశం ఉంది. అందుకే పరిస్థితి మరింత విషమించకముందే ప్రభుత్వం రాజకీయ, పరిపాలనా పరమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవాలనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక మాదిరి ఉద్యమాలు భారత్లో సాధ్యమేనా?
ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక వంటి దేశాల్లో విద్యార్థులు, యువత ముందుండి భారీ ప్రజా ఉద్యమాలను నడిపించారు. కొన్ని సందర్భాల్లో ఆందోళనలు ప్రభుత్వ మార్పులకు కూడా దారితీశాయి. దీంతో సహజంగానే భారత్లో కూడా అలాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయా అనే చర్చ మొదలైంది.
అయితే భారత్ పరిస్థితి భిన్నంగా ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. దానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి.
మొదటిగా, భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ. కేంద్రంతో పాటు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ, ఎన్నికల సంఘం, పార్లమెంట్, మీడియా వంటి అనేక ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు పనిచేస్తుంటాయి. ప్రజలకు తమ అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేయడానికి ఎన్నికలు, న్యాయస్థానాలు, శాంతియుత నిరసనలు వంటి అనేక రాజ్యాంగబద్ధ మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
రెండవది, భారతదేశం సామాజికంగా, రాజకీయంగా, భౌగోళికంగా అత్యంత వైవిధ్యభరితమైన దేశం. ఒక రాష్ట్రంలో ఉధృతమైన ఉద్యమం అదే స్థాయిలో దేశమంతా వ్యాపించడం అంత సులభం కాదు. స్థానిక సమస్యలు, రాజకీయ పరిస్థితులు, ప్రాంతీయ అంశాలు ప్రతి రాష్ట్రంలో వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
మూడవది, విద్యార్థి సంఘాలు రాజకీయ పార్టీలతో అనుబంధంగా ఉండటం కూడా ఉద్యమాల స్వరూపాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. రాజకీయ పార్టీలు తమ వ్యూహాలకు అనుగుణంగా స్పందించడం వల్ల ఉద్యమాల దిశలో మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రభుత్వం ముందు ఉన్న సవాలు
ఏ ప్రభుత్వం అయినా విద్యార్థుల ఆందోళనలను కేవలం చట్టపరమైన సమస్యగా కాకుండా సామాజిక అంశంగా కూడా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది. యువతలో విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించడం, పరీక్షల నిర్వహణలో పారదర్శకత పెంచడం, తప్పు చేసిన వారిపై వేగంగా చర్యలు తీసుకోవడం వంటి చర్యలు మాత్రమే దీర్ఘకాలిక పరిష్కారానికి దోహదపడతాయి.
విద్యార్థుల ఆవేదనను ఆలస్యంగా గుర్తిస్తే అది మరింత విస్తృత ప్రజా అసంతృప్తికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంటుంది. మరోవైపు, తక్షణ చర్యలు, బాధ్యతాయుతమైన నిర్ణయాలు, పారదర్శక దర్యాప్తు వంటి అంశాలు పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ప్రస్తుతం దేశంలో జరుగుతున్న విద్యార్థి ఉద్యమం ప్రభుత్వం, ప్రతిపక్షాలు, విద్యాసంస్థలు అందరికీ ఒక హెచ్చరిక. దీన్ని రాజకీయ కోణంలో మాత్రమే కాకుండా, విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన సమస్యగా పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అదే సమయంలో, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంకల్లో జరిగిన పరిణామాలను నేరుగా భారత పరిస్థితులతో పోల్చడం సరైంది కాదని గుర్తుంచుకోవాలి. భారత ప్రజాస్వామ్య నిర్మాణం, సమాఖ్య వ్యవస్థ, విభిన్న రాజకీయ వాస్తవాలు ఇక్కడి పరిస్థితులను భిన్నంగా ఉంచుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, ప్రజల్లో, ముఖ్యంగా యువతలో వ్యక్తమవుతున్న అసంతృప్తిని ఏ ప్రభుత్వం కూడా తేలికగా తీసుకోకూడదు. ప్రజాస్వామ్యంలో సంభాషణ, బాధ్యత, పారదర్శకతే ఇలాంటి సంక్షోభాలకు స్థిరమైన పరిష్కారం చూపగలవు.
నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక ల నమూనా భారత్ లో ఎందుకు సక్సెస్ కాదు? దీనిపై ‘రామ్’ గారి సునిశిత విశ్లేషణను కింది వీడియోలో చూడొచ్చు..